PAYDAŞLARINA GÖRE ÖRGÜN EĞİTİMLE BİRLİKTE HAFIZLIK UYGULAMASININ DEĞERLENDİRİLMESİ

EVALUATION OF QUR’AN MEMORIZATION (HIFZ EDUCATION) TOGETHER WITH FORMAL EDUCATION ACCORDING TO STAKEHOLDERS VIEWS

Özet

Müslüman toplumlarda hafızlık eğitimine büyük önem verilmiştir. İslamdünyasında Kur’an’ın öğrenilmesi-öğretilmesi ve bu çerçevede oluşan Kur’anilimleri noktasında birçok eser telif edilmiş, bu eserler zamanla daru’l-kur’an vedaru’l- huffaz’ların müfredatını meydana getirmiştir. Selçuklu ve Osmanlı’dadaru’l-kur’an ve daru’l-huffaz’larda devam eden hafızlık eğitimi, Cumhuriyetsonrası Türkiye’de Diyanet İşleri Başkanlığı’nın sorumluluğunda, Kur’ankurslarında varlığını sürdürmüştür.Günümüzde hafızlık eğitiminde yapılan yeni düzenlemeyle Milli EğitimBakanlığı’na bağlı İmam-Hatip Ortaokullarında örgün eğitimle birlikte hafızlıkprojeleri uygulanmaya başlanmıştır. Proje dâhilinde öğrencilerin okula aravermeden hafızlıklarını tamamlamaları ve pekiştirmeleri ön görülmüştür. Buuygulamanın yanında Diyanet İşleri Başkanlığı son yıllarda farklı hafızlıkprojeleri de geliştirmeye çalışmaktadır. Bunlardan birisi de İlahiyat lisanseğitimiyle birlikte hafızlık uygulamasıdır. Bu uygulama ile öğrencilereğitimlerine ara vermeden hafızlık eğitimi alabilmektedirler.Bu araştırmada işte yukarıda sözü edilen iki uygulamanın idareci, öğretici veöğrenci gözüyle durumunu ortaya koymak amaçlanmıştır. Örgün eğitimlebirlikte hafızlık uygulamasının paydaşların görüşleri ışığında incelenmesi, bukapsamda verilen hafızlık eğitiminin veriler ışığında değerlendirilmesi, bu türuygulamaların bilimsel bir bakış açısıyla geliştirilmesi açısından oldukçaönemlidir. Nitel araştırma yöntemi kullanılan bu çalışmada veriler mülakattekniği ile elde edilmiştir.Yarı yapılandırılmış görüşme formunun kullanıldığı çalışmada, idareci, öğreticive öğrencilerden oluşan 26 kişilik çalışma gurubundan elde edilen verilerleortaokul ve ilahiyat lisans eğitimiyle hafızlık uygulamasının farklı boyutlarını aydınlatıcı bilgiler elde edilmiştir. Araştırma sonucunda örgün eğitimle birliktehafızlık uygulamasının önemli bulunduğu, buna karşılık projeye öğrenciseçiminden öğrenci başarısını değerlendirmeye, personel niteliklerindenrehberlik faaliyetlerine kadar birçok konuda çeşitli aksaklıklar yaşandığıanlaşılmış bunların iyileştirilmesi noktasında bilimsel verilere dayalı, paydaşmemnuniyeti ve iş birliğini, kurumlar arası eşgüdüm ve koordinasyonu esas alanbir yaklaşımın daha anlamlı olacağı vurgulanmıştır.

Abstract

Problem: Throughout history, Muslims have given great importance to memorizing the Qur'an. Memorizing the Qur’an in the Republic of Turkey, the responsibility of the Presidency of Religious Affairs (DİB) has continued in the Qur’an courses. With the new arrangement, the project of memorizing the Qur’an with formal education is implemented in Imam-Hatip Secondary Schools. The aim of the project is to help students complete and strengthen the Qur’an memorization without interrupting formal education. In addition, the Presidency of Religious Affairs has been trying to develop different Qur’an memory projects in recent years. One of these is the practice of memorizing the Qur’an with theology education at the university. In this project, students can receive Hifz education without interrupting their undergraduate education. In this study, it was aimed to evaluate the two project mentioned above through the eyes of administrators, teachers and students. The analysis of the Qur’an memorization projects together with formal education in the light of scientific data obtained from stakeholders is important for the development of such practices from a scientific perspective. Method: This research is a case study. In the study, a semi-structured interview form consisting of open-ended questions prepared for administrators, teachers and students was used. The working group consists of administrators, teachers and students selected from the schools that provide memory education at the secondary school level and the Qur'an courses that provide the hifz education at the theology education level. Purposeful and maximum diversity sampling was created. In the research, interviews were made with 2 administrators, 8 teachers (hifz teacher) and 16 students. Descriptive analysis technique was used to analyse the data. The answers given by the participants to open-ended questions were interpreted under different themes created based on the sub-problems of the research. With the data obtained from the study group, different dimensions of the Qur’an memorization together with both secondary and theological education were tried to be enlightened. The data obtained in the study were analysed around the structure and organization, purpose/importance, instructor and student quality, student selection, transition to memorization, memorization methods, tools and materials, guidance and sociocultural activities, measurement-evaluation and physical conditions, respectively