KIRAATİN CEHRÎ OKUNDUĞU NAMAZLARDA “ÂMÎN” LAFZININ SÖYLENMESİ: RİVAYET MERKEZLİ BİR İNCELEME

THE PRONUNCIATION OF “AMEN” IN THE PRAYERS WHICH ARE RECITED OPENLY: AN ANALYSIS CENTERED NARRATION

Özet

Âmîn lafzı, yapılan duanın kabul edilmesinin Allah’tan istenmesi anlamına gelenbir dua cümlesidir. Günlük kullanımda daha ziyade dilek bildiren cümlelerdensonra söylenen âmîn lafzı, sadece İslam’da değil, diğer kutsal dinlerde debulunan bir temenni ifadesidir. Dindar insanlar tarafından çok sık kullanılan bulafız, Müslümanlar tarafından özellikle Fâtihâ Suresi’nden sonra söylenmektedir.Aynı şekilde namazlarda da Fâtihâ’dan sonra söylenmesi Hz. Peygambertarafından tavsiye edilmiştir. Bu uygulamanın temelinde konuya dair rivayetleryer almaktadır. Söz konusu rivayetlerden hareketle farz, nâfile tüm namazlarda,Fâtihâ’dan sonra âmîn demenin sünnet olduğu konusunda mezhepler ittifakhalindedir. Bununla birlikte cemaat halinde kılınan namazlarda âmîn lafzınınimam veya cemaat tarafından söylenip söylenmeyeceği meselesi bir ihtilaflıalanı, açıktan mı yoksa gizli mi söyleneceği de konuya dair ikinci ihtilaf noktasınıoluşturur. İlk ihtilaf konusu, Mâlikî fakihlerle diğerleri arasındadır. Mâlikîleregöre cemaat halinde ve açıktan kılınan namazlarda âmîn lafzını imam değilsadece cemaat söyler. Diğer mezhep âlimlerine göre sünnet olan, imamla birliktecemaatin de söylemesidir. İkinci ihtilaflı alan, bu tür namazlarda imamın vecemaatin âmîn lafzını açıktan mı yoksa gizli mi söyleyecekleri meselesidir.Hanefîlere göre âmîn lafzını hem imam hem de cemaatin, Mâlikîlere göre isesadece cemaatin gizli olarak söylemeleri sünnete uygun olan uygulamadır. Şâfiîve Hanbelîler ise âmîn lafzının imam ve cemaat tarafından açıktan söylenmesininsünnet olduğunu savunurlar. Uygulamadaki bu farklılık namazın sıhhatine zararverecek bir durum değildir. Ancak mezheplere göre farklılık arz eden buuygulamanın nereden kaynaklandığı merak konusu olmakta ve konuya dairbirtakım soru işaretleri oluşmaktadır. Mezhepler arasında meseleyi ihtilaflı halegetiren temel sebep, bu görüş sahiplerinin tamamını destekleyen rivayetlerinkaynaklarda yer almasıdır. Çalışmada söz konusu rivayetler sübut ve delaletaçısından incelenmekte, özellikle de Hanefî fakihlerin hadisle istidlâl meselesinedair birtakım tespitler yapılmaya çalışılmaktadır.

Abstract

All of the Islamic sects are in alliance that pronouncing the word of amen after the recitation of Surah al-Fatiha in all obligatory and supererogatory prayers is sunnah. The matter of controversy is that whether the pronunciation of the word of amen both by the Imam and jamaah is sunnah or not during the prayers performed with jamaah and in which the recitation is made loudly. This circumstance does not harm the validity of prayer. However, the source of this practice is wondered and creates some question marks about the topic. The main reason making this matter polemic is the fact that there are different traditions supporting the pronunciation of amen loudly or silently in the Hadith sources. In this article, the condition of these traditions in terms of authenticity and meaning will be examined and specifically, Hanafi scholars’ usage of Hadith will be analyzed...