BULÛĞ VE RÜŞD KAVRAMLARI ÇERÇEVESİNDE CEZA EHLİYETİNİN YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİ: CEZAÎ RÜŞD

RE-EVALUATON OF COMPETENCE TO TRIAL WITHIN THE FRAME OF TERMS BULUGH AND RUSHD: CRIMINAL MAJORITY

Özet

Bu makalede, İslam hukukunda mükellefiyet için gerekli görülen cinsî gelişimanlamındaki bulûğ ile daha çok malî hukuk alanında gözetilen rüşd kavramıincelenerek aralarındaki ilişkiye dair değerlendirmelere yer verildi. Bu ikikavram ve ilgili hükümlere yönelik doktrin incelemesi neticesinde konuyla ilgiligörüşlerin mutlak olmadığı ve güncel verilerle yeniden değerlendirilmeyeelverişli olduğu görülmektedir. İnsan tasarrufları çok geniş bir alana yayılmıştır.Bu tasarrufların tamamını bir makalede ele almak mümkün olmayacağındançalışmamız ceza hukuku ile sınırlandırılmıştır. Makalede öncelikle cezaehliyetine dair klasik görüşler incelendi. Akabinde cinsî olgunluğun cezahukukunda tek başına yeterli olduğu düşüncesi, endokrinoloji, gelişimpsikolojisi, klinik psikoloji, adalet psikolojisi gibi pozitif bilimlerin verileriışığında yeniden değerlendirildi; cezaî rüşd şeklinde bir kavramsallaşmanınimkânı ve içeriğine dair bir yaklaşım sunuldu. Araştırmada ceza sorumluluğu içinyaş tayin etmek ve bu yaş öncesinde bireye ceza soruşturması açmayı önlemekşeklindeki hukuk yaklaşımı ile ceza sorumluluğunun takdirini hâkime bırakmayaklaşımından istifade edilmiştir. Gelişim dönemleri ve özelliklerine dairTürkiye’de yapılmış çalışmalarda, ortalama bulûğ yaşı yaklaşık 14 olarak tespitedilmiştir. Bilimsel araştırmalara konu olan ergen bireylerdeki ruhsaldalgalanmaların 14 yaş sonrası azalmaya başladığı ancak beynin yöneticimerkezinin tam olgunlaşmaması nedeniyle davranışlarını yönlendirme vetelkinden bağımsız hareket etme kabiliyetinin daha ileri safhalarda gerçekleştiğigözlenmiştir. Bu bilgiler ışığında makalede ceza ehliyeti ve cezanın tahfifi konusudeğerlendirilmiştir.

Abstract

In this article, the discovery in terms of sexual maturity (bulugh), which is considered necessary for liability in Islamic law, and the concept of majority (rushd), which are mostly in the field of financial law, are examined and considerations regarding the relationship between them are included. As a result of the doctrine review regarding these two concepts and related provisions, it is seen that the views on the subject are not closed to interpretation and are suitable for re-evaluation with current data. Human behavior has spread over a wide field. As it will not be possible to address all of these behaviors in one article, our study is limited to criminal law. In the article, after surveying the classical opinions about criminal capacity and the data revealed by positive sciences such as the endocrinology, development psychology, clinical psychology, juristic psychology the idea of sexual maturity and contentment in criminal law was questioned; it is presented that it is possible to produce a concept in the form of criminal majority and an on the content. In the study, both the legal approach of determining the age for criminal capacity and preventing criminal investigation to the individual before this age and the approach to leave the determination of criminal responsibility to the judge were used. In studies on the development stages and characteristics that we use, the development of sexual average is identified as about 14 for particular of Turkey. It starts to become stable after completed the age of 14 with spiritual disorder. Skills such as managing behavior and acting independently are observed in later stages of development due to the latest maturation of the frontal lobe, which is the executive center of the brain. In our paper, in the light of these information the issues of criminal capacity and remission were handled.