Araştırma Değerlendirme ve Teşvik Sistemlerinin Akademisyenlerin Rant Kollama Davranışları Üzerindeki Etkileri: Bir Keşfedici Örnek Olay Araştırması

The Effects of Research Assessment and Incentive Systems on Rent-Seeking Behaviors of Academics: An Exploratory Case Study

Özet

Araştırma değerlendirme ve teşvik sistemleri bilimsel araştırmaların kalitesini ölçmeyi amaçlar. Çünkü kaliteli araştırma çıktıları sadece insanların refahını değil, ülkelerin sosyo-ekonomik kalkınmasını ve rekabet edebilirliğini de artırır. Son yıllarda araştırmalar, kalite neredeyse tamamen göz ardı edilerek sadece nicel ölçütlere göre değerlendirilmekte ve araştırmacılar yayın sayısı, atıf sayısı gibi sayılar dikkate alınarak ödüllendirilmektedir. Ancak, sadece sayılara dayalı performans değerlendirme sistemleri zamanla araştırmacıları rant kollamaya teşvik etmektedir. Bu keşfedici örnek olay araştırmasında (exploratory case study), Türkiye’deki akademik yükselme ve teşvik sistemlerinin akademisyenlerin rant kollama davranışları üzerindeki etkileri incelenmektedir. Bu amaçla, Web of Science’ta (WoS) dizinlenen çok düşük etki faktörlü bir dergide, 2015 yılında yayımlanan Türkiye adresli makale yazarlarının akademik unvanlarındaki değişimler ile bu yazarların TÜBİTAK Uluslararası Bilimsel Yayınları Teşvik (UBYT) Programından yararlanıp yararlanmadıkları analiz edilmiştir. Bulgular, yazarların önemli bir kısmının niceliğe dayalı akademik yükselme ve teşvik sistemlerinin eksikliklerinden yararlanarak rant kolladıklarını, çeşitli etik sorunlar nedeniyle daha sonra WoS’tan çıkartılan bu dergide yayımladıkları sadece bir makaleyle bazı yazarların akademik unvanlar elde ettiklerini ve UBYT programından yararlanmak için dergide çok yüksek oranlarda tek ve iki yazarlı makale yayımladıklarını, ama dergi WoS’tan çıkartıldıktan sonra bu dergide yayın yapmaya hızla son verdiklerini göstermektedir. Akademisyenlerde rant kollama davranışlarını tetikleyen mevcut araştırma değerlendirme ve teşvik sistemlerinin yerine araştırmaların kalitesini öne çıkaran yeni araştırma değerlendirme sistemleri geliştirilmelidir.

Abstract

Research assessment and incentive systems (RAIS) aim to measure the quality and the impact of scientific studies. For, the quality of research outputs increases not only the welfare of the people but also the socio-economic development and competitiveness of countries. Lately, the quality tends to get overlooked almost completely and the scientific works are assessed solely by the quantitative measures. Researchers are awarded based on some numbers such as numbers of publications or citations. Yet, RAIS based solely on numbers encourage researchers, in time, to develop rent-seeking behaviors. This exploratory case study investigates the effects of existing RAIS in Turkey on the rent-seeking behaviors of academics. It analyzes the changes in academic titles of authors who published papers in a journal with a very low impact factor as well as if they received monetary support from TÜBİTAK. Findings show that a significant portion of the authors was rent-seeking by taking advantage of the deficiencies of the existing systems; that some authors obtained academic titles with only one article published in this journal, which was later removed from the Web of Science (WoS) due to some ethical problems; and that they published articles with one or two authors at most at very high rates to benefit from TÜBİTAK’s support. Yet, they quickly stopped publishing in this journal once it was removed from WoS. Existing RAIS triggering rent- seeking behaviors in academics should be discontinued, and, instead, the new ones highlighting the quality of research should be developed.