Gazi Hüsrev Bey'in Saraybosna'daki vakıfları

Özet

Sultan II. Bayezid’in kızı Selçuk Sultan’dan torunu olan Hüsrev Bey, kısa fasılalarla 1521 ile 1541 yılları arasında Bosna sancak beyliği görevinde bulunmuştur. Savaş meydanlarında büyük başarılar kazanmış, Bosna’nın kuzeybatısı, Hrvatistan ve Slavonya’da önemli fetihler bizzat o ya da adamları tarafından gerçekleştirilmiştir. Gazi Hüsrev Bey kazandığı serveti, temelleri 15. yüzyıllın ortalarında atılan Saraybosna şehrinin kentsel gelişimini tamamlayacak müesseseler kurmak için harcamıştır. 16. yüzyılın otuzlu yıllarında cami (1530/31), hankâh, imaret, mekteb, medrese (1537/38) ve kütüphaneden oluşan büyük bir külliye yaptırmıştır. Bu binalara ilaveten şehirde kervansaray, han, hamam ve dükkanlar yaptırmıştır. Gāzî Hüsrev Bey, yapımına büyük özen ve önem verdiği bu binaların işlev ve bekâsı için de gerekli önlemleri almış, büyük miktarda nakit para (900.000 akçe) ve gayrimenkūl vakf etmiş ve vakfedilen bu gelirlerin nerelere ve nasıl sarfedileceğini vakfiyeler hazırlamak suretiyle belirlemiştir. Gāzî Hüsrev Bey’in evkāfı Bosna sancağı tahrîr defterlerinde de kayıtlıdır. Bosna sancağı vakıflarını içeren 1540, 1565 ve 1604 tarihli üç tahrîr defteri bulunmaktadır.

Abstract

Gazi Husrev Beg, Sultan Bayezid II's grandson from his daughter Selçuk Sultan, occupied the position of sandjak beg of the Bosnia for short intervals between 1521 and 1541. Important conquest in the northwest of Bosnia, Croatia and Slavonia were fulfilled either by him or with the assistance of his close men such as Murad Beg Tardic. Husrev Beg spent his fortune on building the necessary institutions for the completion of urbanization of the Sarajevo city established in the middle of the 15th century. In this respect, he has founded a kiilliye (complex of building) in the thirties of 16th century which contains a mosque, hankdh (dervish convent), imdret (soup kitchen), mekteb(elementary-primary school), madrasa (college) and library. He also built a kervansaray, hdn, a hamam and stores. Then he took the necessary precautions to guarantee the well functioning and operation of these institutions, to which he attached great importance to. He granted a large amount of cash (900.000 akchas) and real estate, also he has determined where and how the money is to be spent through foundation charters. Gazi Husrev Beg's foundation (vaqfs) are also registered in the tahrir defters (survey tax registries) of the Bosnian sanjak dated 1540, 1565 and 1604. This paper studies Gazi Husrev Beg's foundations in Sarajevo based on the records of foundation charters and survey tax registries.