Osmanlı Devleti’nin son dönem Irak politikasına bir örnek: Nazım Paşa’nın Bağdat Valiliği (25 Kasım 1909-15 Mart 1911)

A case study of the Iraq policty of the policy of the Ottoman state in its last period: The Baghdat governorship of Nazım pasha ( 25 November 1909-15 March 1911)

Özet

Bağdat Vilayeti’nde II. Meşrutiyet’in ilanının hemen ardından büyük devletler tarafından gerçekleştirilen emperyalist faaliyetlerin yanı sıra bölge halkının can, mal ve ırzına tasallut eden eşkıyalık hareketlerinde büyük bir artış gözlenmiştir. Güvenlik konusunda yaşanan zafiyet, ekonomik faaliyetleri olumsuz yönde etkilemiştir. Yaşanan sorunları ortadan kaldırmayı amaçlayan İttihat ve Terakki Cemiyeti, Irak bölgesine olağanüstü yetkilerle donatılmış yetenekli valiler gönderilmesine gayret göstermiştir. Bu doğrultuda Bağdat Valiliği’ne tayin edilen Nazım Paşa, güçlü kişiliğiyle bölgede uzun yıllardır görülen otorite boşluğunu doldurmayı başarmış ve almış olduğu tedbirlerle eşkıyalık olaylarını tamamen ortadan kaldırmıştır. Nazım Paşa Müslüman ve Gayr-i Müslim tebaaya hoşgörüyle yaklaşmış, bu sayede kendisinden evvel Bağdat’a gelen valilerin hiç birisinin gerçekleştiremeye muvaffak olamadığı huzur ortamını tesis etmeyi başarmıştır. Ayrıca yıllardır ihmal edilmiş olan bölgede imar-iskân ve ticari-zirai faaliyetlerin artırılması yönünde kapsamlı bir kalkınma hamlesi başlatmıştır. Başarılı bir vali olarak dikkat çeken Nazım Paşa, II. Meşrutiyet döneminde yaşanan iç siyasi çekişmeler nedeniyle görevinden azledilmiştir.

Abstract

Shortly after the second declaration of the Constitution in 1908, beside the imperialist activities carried out by the powers, an increase in the banditry, which were attacks on the lives, properties and honour of the people, was observed in the Baghdad province. Deficiency in security affected economic activities in a negative way. The Committee of Union and Progressive (CUP) that aimed to get rid of these problems made efforts to appoint governors with extra ordinary powers. In order to achieve this aim, Nazım Pasha managed to fill the authority vacuum and completely got rid of banditry activities. Nazım Pasha approached non-Muslim subjects with tolerance and he was able to establish a peaceful environment which his predecessors could not achieve. In addition to this, he initiated a comprehensive development attempt to promote the city planning and commercial and agricultural activities. Nazım Pasha, an outstanding governor, was dismissed from his duty due to the political strife during the Second Constitutional Period.