Memlük Tarihçilerine göre Dulkadiroğlu Şahsuvar Bey İsyanı

Özet

Moğol istilâsı sebebiyle Suriye’nin kuzeyi ve Anadolu’nun güneydoğusuna göç eden Türkmenler Memlük Devleti tarafından Müslümanları koruma, soydaşlarına kucak açma ve İlhanlılar ile Kilikya Ermenilerine karşı tampon bölge oluşturma gibi maksatlarla himaye edilmiştir. Aralarında Dulkadıroğulları da bulunan bu Türkmen grupları Gazze’den Sis (Kozan) hududuna kadar olan bölgede iskân edilmişler, beylerine de iktâ ve emîrlik payesi verilmiştir. Memlük Devleti kendisine tâbi unsurlar olarak gördüğü Türkmenlerin müstakil hareket etmelerine de mâni olmaya çalışmıştır. Özellikle Osmanlıların güçlü bir devlet olarak tarih sahnesine girişinden sonra bahsedilen bölgelerdeki Ramazanoğulları ve Dulkadıroğulları gibi beylikleri kontrolü altına almaya çalışması, Memlükler ile Osmanlılar arasında nüfuz mücadelesine neden olurken, aynı zamanda Memlüklerin bu beyliklerle sorunlar yaşamasına da yol açmıştır. Memlük-Dulkadıroğulları ilişkilerinin, Memlükler ile Osmanlılar arasındaki nüfuz mücadelesinin tesirinde şekillendiğini söylemek mümkündür. Biz bu çalışmada, Memlük-Dulkadıroğulları münasebetlerinin bahsi geçen hususiyetini en fazla ortaya koyan örneklerden Şahsuvar Bey’in isyanını ele aldık. Burada da esas itibariyle Memlük tarihçilerinin Şahsuvar Bey meselesine yaklaşımını öne çıkardık.

Abstract

Turkomans who migrated into north of Syria and southeast of Anatolia because of Mongol invasion were protected by Mamluk State for the purposes of guarding Muslims, taking its brothers under its wings and forming a buffer zone between it and Ilkhanid Mongols and Cilician Armenians. These Turkoman groups including Dulqadiroğulları were settled in the region from Gaza to Sis (Kozan) and their Beys were granted with iqtas and emirate ranks. Mamluk State regarded them as subjects to it and tried to hinder their acting independently. Especially after being a great actor in history, Ottoman State wanted to have a grip on beylicates like Ramazanoğulları and Dulqadiroğulları in those regions. This caused a power struggle between Mamluks and Ottomans to gain ascendance over those beylicates, at the same time it led to problems between Mamluks and those beylicates. It is possible to say that the relations between Mamluks and Dulqadiroğulları were formed by power struggle between Mamluks and Ottomans. In this study, we dealt with rebellion of Shahsuwar Bey which is the most striking example for the characteristic of the relations between Mamluks and Dulqadiroğulları mentioned above. Our main goal is to highlight approaches of Mamlukid historians to this rebellion and Shahsuwar Bey.