Tanzimât Döneminde Osmanlı Devleti'nin Bosna Hersek Ormanlarını Korumaya Yönelik Çabaları

The Efforts of Ottoman Government Regard-ing the Protection of Bosnia-Herzegovina Forests During Reforms

Özet

Osmanlı Devleti Tanzimat Döneminde ülkenin zenginliklerini değerlendirmeye yönelik bir dizi faaliyete girişti. Bu çalışmalar birkaça aşamadan oluşmaktaydı. Ev-vela yer altı ve yer üstü kaynaklar tespit ediliyor, ardından ne şekilde değerlendiri-leceği tespit edilmekteydi. Osmanlı Devletini dönemin diğer devletlerinden ayıran en önemli fark bu aşamadan sonra ortaya çıkar. Osmanlı Hükümeti yer altı ve yer üstü kaynaklarını sadece değerlendirmekle kalmaz, bu kaynakları korumak için de tedbirler alır. Avrupanın Afrika ve Güney Amerikada yaptığı yağmaya varan tah-ribat düşünüldüğünde koruma faaliyetinin önemi kendiliğinden ortaya çıkar. Os-manlı idaresinin tespit, değerlendirme ve koruma çalışmalarının tespit edilebildiği yerlerden biri de Bosna Hersektir. Bosna Hersekte Tanzimata kadar sadece kâr maksadıyla Avusturya tarafından yağma edilen ormanlar, devlet kontrolü altına alı-narak derhal bölgenin orman potansiyeli tespit edilmiştir. Ardından Bosna orman-larından yararlanma kesin kurallara bağlanmış ve orman yağmasının önüne geçil-miştir. Özellikle Orman Memuru Artin Efendi Bosna Hersekin orman varlığını tespitte oldukça önemli hizmetlerde bulunmuştur. Bugün zengin orman kaynakla-rına sahip Bosna Hersekin bu zenginliğinin kaynağının Osmanlı idaresi dönemin-de yapılan koruma faaliyetleri olduğunu iddia etmek kesinlikle abartı olmayacaktır.

Abstract

During the Reforms period, The Ottoman State engaged in various activities in order to utilize the resources of the country. These activities consisted several phases. First of all, underground and surface resources were identified, and then how these resources would be utilized was determined. The main difference distinguishing the Ottoman state from others arises after this phase. Ottoman State not only utilizes these resources but also takes precautions to protect them. Considering the degree of destruction done by Europe in Africa and South America, which sometimes ex-tends to plunder, the importance of protection activities is self-explanatory. One of the places where efforts of the Ottoman State regarding identification, utilization and protection of resources can be identified is Bosnia Herzegovina. The forests which were being plundered by Austria until Reforms with the sole intention of profit were taken under government s control and the forest potential of the region was immedi-ately identified. Then, the means of utilizing Bosnian forests were tied to strict rules which prevented forest plunder. Especially Forest Officer Master Artin made quite an important service in identifying the forest assets of Bosnia Herzegovina. Arguing that the present-day prosperity of forests of Bosnia Herzegovina results from the protection activities during Ottoman ruling will certainly not be an exaggeration.