Kentsel peyzaj tasarımı kapsamında tarihi çevre korumaya yönelik yasa ve yönetmeliklerin irdelenmesi

According to urban landscape design, the determination of legislation and regulation for conservation of historical environment

Özet

XIX. yüzyılın ilk yarısında anıt özelliği gösteren yapıların restorasyonu ile başlayan koruma çalışmaları, özellikle I. ve II. Dünya Savaşları’ndan sonra tarihi doku ya da kentin korunması ve yenilenmesi sürecine kadar gelişim göstermiştir. 1975 yılından sonra da, “bütünleşik koruma” kavramı gündeme gelmiş, fizikî yapı ve sosyo-kültürel yapının birlikte korunması hedeflenmiştir. Araştırmada, tarihi çevre korumaya yönelik yasa ve yönetmeliklerin gelişim süreci uluslar arası ve ulusal boyutta incelenmiştir. Fakat, yapılan uygulamalar koruma ve yenileme çalışmalarında çoğunlukla tarihi yapıların sadece restore edildiğini ya da cephe restorasyonu ile yetinildiğini, tarihi bina ile bahçesinin birlikte ele alınmadığını ve kentsel peyzaj öğelerinin korumaya dahil edilmediğini göstermektedir. Bu nedenle yürürlükte olan 2863 sayılı (5226 sayılı Kanun ile değişik) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma (KTVK) Kanunu kentsel peyzaj tasarımı kapsamında irdelenmiş ve Koruma Kanunu özelinde önerilerde bulunulmuştur. Ayrıca, koruma ve yenileme çalışmalarında, tarihi binaların bahçesiyle bütün olarak ele alınmasının ve tarihi dokularda peyzaj çalışmalarının gerekliliği vurgulanmıştır.

Abstract

Preservation practices which began with the restoration of the monumental structures during the first half of the nineteenth century have developed till the period including the conservation and renovation of historical texture or city especially after the first and the second world wars. After the year 1975, “integral preservation” concept has become a current issue and preservation of the physical and socio-cultural structure together has been targeted. In the research, the development process of legislation and regulation for conservation of historical environment was examined in international and national levels. However, applications reveal that during the preservation and renovation practices, mostly historical buildings and/or façades were restored as the buildings and their gardens together while the urban landscape elements were ignored. For this reason, the validity of conservation law no: 2863 of cultural and natural values was determined according to urban landscape design and suggestions were given in the subject of the conservation law. Moreover, in the preservation and renovation practices, the necessity of consideration of the historical building and its’ garden together, and the urban landscape design were emphasized.