1452 NUMARALI İZMİT ŞER’İYE SİCİLİNDE YER ALAN UNVAN VE LAKAPLAR ÜZERİNE BİR İNCELEME

A STUDY ON TITLES AND PSEUDONYMS IN THE SHARIA COURT REGISTERS OF IZMIT, REGISTRY NO 1452

Özet

Şer’i mahkemelerde tutulan ve resmi statü taşıyan ve her türlü kaydın tutulduğu defterlere, genel/yaygın adıyla “Şer’iye Sicili” denir. Şer’iye sicilleri ait olduğu dönemin sosyal, etnografi, siyasi, ekonomik, hukuk, din, dil, yer adları, kişi adları vb. ile ilgili zengin ve güvenilir bilgiler içermesi yönüyle, kültür tarihinin en önemli kaynakları arasında yer alır. Lâkap ve unvanlar Türk kültüründe oldukça önemli bir yere sahiptir. Günümüzde dahi birçok kişi lâkapları ile anılmaktadır. Lâkaplar kişinin fizikî, ruhsal, sosyolojik, soy-sop, mesleki olarak, çeşitli karakteristik özelliklerinden hareketle toplumdaki yerini ayırt etmeyi kolaylaştıran bir unsurdur. Lâkap kullanımı, resmî kayıt sisteminden önceki dönemlerde kişilerin tanınmasına yönelik önemli bir fonksiyonu da üstlenmiştir. Lâkap ve unvanları ele alırken, ait olduğu yüzyıl ve bu yüzyılın sosyal bağlamı da mutlaka göz önünde tutulmalıdır. 1805-1815 yılları arasını kapsayan İzmit Şer’iye Sicili defteri daha önce Topkapı Sarayı Arşivinde iken, şu anda Ankara Milli Kütüphanede 1452 numara ile kayıtlıdır. Bu çalışmada 1452 numaralı İzmit Şer’iye Sicilinde (1805-1815) yer alan unvan ve lâkaplar tespit edilecektir. Tespit edilen bu unvanlar, aynı zamanda tahlil de edilecektir. Sayıca oldukça hacimli olan lâkaplar ise kendi aralarında genel lâkaplar, dinî lâkaplar, yerleşim yerlerine mensubiyet ifade eden lâkaplar, fizikî özellikleri belirten lâkaplar, meslek/uğraşı bildiren lâkaplar vb. şeklinde bir sınıflandırmaya tabi tutulacak ve elde edilen bu malzeme tarihî- linguistik yöntemlerle incelenip değerlendirilecektir.

Abstract

The records that are kept in ecclesiastical courts and that have official status are called “Sharia Court Registers” (Şeriye Sicilleri). Since the sharia court registers contain rich and reliable information regarding the social, ethnographic, political, economic, legal, religious, language, place names and person names, etc, of the period, they are among the most important sources of cultural history. The titles and pseudonyms are very important in Turkish culture. Even today, many people are known with pseudonyms. Pseudonym is an element that makes it easier to distinguish someone due to his physical, spiritual, sociological, lineage, occupational, and various other characteristics. The use of pseudonym had an important function for the recognition of individuals in the preceding periods of the official registration system. During analysis of the pseudonyms and titles, the century it belongs and the social context of that century should be taken into consideration. Covering the period between 1805 and 1815, the Sharia Register of İzmit was previously kept in the archives of Topkapı Palace. It is now kept in Ankara National Library with the number 1452. The aim of this study was to determine the titles and pseudonums in the Sharia Court Registery of İzmit, register no 1452 (1805-1815). The identified titles will be analysed. The pseudonyms, which are quite high in number, will be classified as general pseudonyms, religious pseudonyms, pseudonyms that refer to the places of residence, pseudonyms indicating physical characteristics, and occupational/vocational pseudonyms. This material obtained will be examined and evaluated using historical-linguistic methods.Key Words: Pseudonym, Title, İzmit, Şeriye Registry