Gözlü Tarım İşletmesindeki Badem (Prunus amygdalus) Çöğür Popülasyonunda Anaç Seleksiyonu

Rootstock Selection in Almond (Prunus amygdalus) seedling Population at Gözlü Agricultural Enterprise

Özet

Bu çalışma 2020-2021 yılları arasında Konya İli Sarayönü ilçesi Gözlü Tarım İşletmesinde yürütülmüştür. Gözlü Tarım İşletmesinde süne ile mücadele amacıyla 2006-2009 yıllarında çöğür olarak dikilmiş yaklaşık 600.000 badem bitkisi bulunmaktadır. Bu bitkiler yaklaşık aynı yaşta ve aynı yetişme şartlarında büyümektedir. Bu bakımdan ekolojik şartlardan kaynaklı etkiler oldukça azdır, bitkiler arasındaki farklılıklar büyük ölçüde genetik özelliklerden kaynaklıdır. Bu popülasyonda bulunan yaklaşık 5.000 ağaçlık bir alanda 19 adet ümitvar tip işaretlenip, alandaki ağaçlar anaçlık özellikleri açısından değerlendirilmiştir. Seçilen tiplerin tespitinde ağaçların morfolojik özellikleri dikkate alınmıştır. İncelenen popülasyonda farklı büyüme tabiatında sağlıklı büyüyen ağaçlar işaretlenerek ağaçların morfolojik ve gelişme özellikleri belirlenmiştir. Bu kapsamda seçilen tiplerin morfolojik özelliklerinden taç genişliği, taç yüksekliği, taç şekilleri, gövde çevresi, gövde boyu, sürgün uzunluğu ve boğum arası uzunluklarına bakılmıştır. Morfolojik özelliklere göre tipler arasında önemli farklılıklar olduğu görülmüştür. En fazla taç genişliğine sahip tip 420 cm ile G-10, en az taç genişliğine sahip tip ise 168 cm ile G-11 olmuştur. Taç yüksekliği en fazla 450 cm ile G-12’de, en az ise 164 cm ile G-11’de bulunmuştur. En geniş gövde çevresine sahip olan tip 53 cm ile G-14, en ince gövde çevresine sahip tip ise 15 cm ile G-6 olmuştur. Gövde boyunda ise en uzun tip 70 cm ile G-19, en kısa gövde uzunluğuna sahip tip ise 23 cm G-17 olmuştur. En uzun sürgünler 18,8 cm ile G-1 nolu tipte, en kısa sürgünler ise 8.27 cm ile G-9 nolu tipte tespit edilmiştir. Sürgün çapı en kalın olan tip 0.72 cm ile G- 1, en ince sürgün çapına sahip olan tip 0.20 cm ile G-9 ve G-17 olmuştur. Sürgün boğum arası en uzun olan tip G-10 (0.49 cm) ve en kısa olan tip ise G-5 (0.25 cm) olarak belirlenmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda seçilen tipler arasında önemli farklılıkların olduğu ve anaç ıslahı çalışmalarında kullanılabilecek özelliklere sahip olduğu kanaatine varılmıştır.

Abstract

This study was carried out in Konya Province Sarayönü District Gözlü Agricultural Enterprise between 2020-2021. There are approximately 600,000 almond plants planted as seedlings in 2006-2009 in order to combat sunn in Gözlü Tarım Enterprise. These plants grow at approximately the same age and under the same growing conditions. In this respect, the effects arising from ecological conditions are very low, the differences between plants are mainly due to genetic features. In an area of approximately 5,000 trees in this population, 19 hopeful types were marked and the trees in the area were evaluated in terms of their maternal characteristics. The morphological characteristics of the trees were taken into account in the determination of the selected types. The morphological and phenological characteristics of the trees were determined by marking the healthy growing trees in different growth nature in the studied population. In this context, crown width, crown height, crown shapes, body circumference, stem length, shoot length and internode lengths were examined among the morphological features of the selected types. It has been observed that there are important differences between the types according to the morphological features. The type with the highest crown width was G-10 with 420 cm, and the type with the least crown width was G-11 with 168 cm. The crown height was found to be G-12 with a maximum of 450 cm and G-11 with a minimum of 164 cm. The type with the widest body circumference was G-14 with 53 cm, and the type with the thinnest body circumference was G-6 with 15 cm. In body length, the longest type was G-19 with 70 cm, and the type with the shortest body length was 23 cm G-17. The longest shoots were found in the type G-1 with 18.8 cm, the shortest shoots were in the type G-9 with 8.27 cm. The type with the thickest shoot diameter was G-1 with 0.72 cm, the type with the thinnest shoot diameter was G-9 and G-17 with 0.20 cm. The longest type between the shoot nodes was determined as G-10 (0.49 cm) and the shortest type as G-5 (0.25 cm). As a result of the evaluation, it has been concluded that there are important differences between the selected types and they have features that can be used in rootstock breeding studies.