Yönetsel alanda değişimler ve devrim hareketlerine karşı gerici tepkiler "Serbest Cumhuriyet Fıkrası- Menemen Olayı"

Changes in the administrative field and unprogressive reactions against revolution movements "Liberal Republican Party-Menemen Incident"

Özet

Mustafa Kemal Paşa'nın önderliğinde başlatılan toplumsal dönüşüm hareketi, Türk toplumunu çağ dışı bırakan uygulamaları sona erdirmiş ve çağdaş topluma giden yolun önünü açmıştır. Bununla birlikte laik düzen ve dünya görüşü doğrultusunda birbiri ardınca gerçekleşen devrimler, dinsel kurallara bağlı çevrelerin tepkisine neden olmuştur. İşte bu ortamda Mustafa Kemal Paşa'nın isteği doğrultusunda çok partili demokratik hayata geçiş için başlatılan girişimler de (Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Şeyh Sait İsyanı), olumsuz sonuçlanmıştır. Bu çalışmada çok partili demokratik hayata geçiş için atılan ikinci adım ele alınmıştır. Özellikle 1929 başlayan ve 1930 'lu yıllarda etkisini daha çok hissettiren Dünya Ekonomik Bunalımı, özellikle sanayileşmiş şehirleri vurmuş ve Türkiye bu bunalımdan fazlasıyla etkilenmiştir. Bu arada ekonomik sıkıntılar sonucunda baş gösteren huzursuzluğun çözümünün yeniden çok partili siyasal hayata geçmekle bulunabileceği düşünülmüş ve Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Fakat bu girişimde uzun süreli olmamış, Fırka 'nın yaşanan sıkıntı ve siyasi gelişmelerle kısa bir süre sonra kapandığı görülmüştür. Nitekim Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kapanmasının ardından laik hukuk düzenine ve Cumhuriyete karşı çıkarılan gerici bir ayaklanma "Menemen Olayı",henüz çok partili demokratik hayata geçişin erken olduğunu ispatlayacaktır.

Abstract

The social transformation movement initiated under the leadership of Mustafa Kemal Pasha had ended implementations causing Turkish society outdated and gave way to road to contemporary society. Besides, the revolutions eventuated one after another in line with the secular order and world vision caused reactions of societies connected to religious rules. Within this environment, upon the request of Mustafa Kemal Pasha, also the attempts (Progressive Republican Party and Şeyh Sait Rebellion) which were initiated for transition to multi party democratic life resulted negative. In this work, the second step taken for the transition to multi party democratic life is discussed. Particularly, the World Economic Crisis which started in 1929 and showed its affects in 1930's, hit the industrialized cities and Turkey was extremely affected from this crisis. In the mean time, it has been thought that transition to multi party political life once again can be a solution for the anxiousness resulted from the economic constraints and Liberal Republican Party had been established. However, this attempt will not be long term and with troubles and political developments experienced, it will be seen that the party will be closed within a short time. As a matter of fact, after the closing of the Liberal Republican Party, "Menemen Incident" an unprogressive rebellion which was risen against secular law order and Republic will prove that it is early for transition to multi party democratic life.