LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI SONRASINDA TÜRK BASININDA FRANSIZ OKULLARI SORUNU (1923-1924)

Özet

Fransız Okulları Sorunu , Ocak 1924te Fransız yönetiminin Türk Hükümetine bir nota vererek, Lozanda çözüme kavuşturulmuş olan okullar sorununu tekrar müzakere etmek istemesiyle doğmuştur. Sorun, Fransız Katolik misyon okullarının Türk Hükümetinin emirlerine uymamasıyla büyümüş ve söz konusu okullar 1924 yılının Şubat-Nisan ayları arasında kapatılmıştır. Okulların kapatılma nedeni, dini simgelerin, özellikle de Katolikliğin alâmet-i farikası olan hacın sınıflardan kaldırılmamasıdır. Sorun, ancak 1924 Ekiminde Türkiye, Fransa ve Vatikanın üzerinde uzlaştığı bir formülle aşılmış ve okullar yeniden faaliyete geçebilmiştir. Krizin patlak verdiği aylarda Türk basını gelişmeleri yakından takip etmiş ve hükümetin kararlarının arkasında durarak Fransa üzerinde bir kamuoyu baskısı yaratmaya çalışmıştır. Bu çalışmada öncelikle Tanzimattan Cumhuriyete uzanan süreçte yabancı okullar sorununun tarihsel arka planı üzerinde durulmuştur. Daha sonra Türk gazetelerinde çıkan haber ve yorumlar üzerinden devletin ve kamuoyunun Fransız okulları sorununa yaklaşımı incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract

The French schools issue has risen when the French government sent a note to the Turkish government for re-negotiations on the subject after the peace treaty of Lausanne where it was settled to a conclusion. This issue escalated when the French catholic missionary schools defied the Turkish government s commandment and these schools were closed between February-April, 1924. The reason for the closure of these schools is the removal of religious symbols, especially the distinguishing mark of Catholicism, the cross. This issue could be overcome by a formula devised and agreed upon by Turkey, France and Vatican in October 1924. The Turkish press has closely followed the proceedings and has tried to create a public influence on the French by supporting the Turkish government s position. In this study, primarily the historical background of the foreign school issue between the Tanzimat and republic period is investigated. Furthermore, the approach of the governments and public opinion towards the French schools issue through news and comments in the Turkish press has been scrutinized.