II. MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE BATILILAŞMA ETKİSİNDE YAPILAN FEMİNİZM TARTIŞMALARI

DISCUSSIONS ON FEMINISM IN THE EFFECT OF WESTERNİZATİON DURİND THE SECOND CONSTİTİONAL PERİOD

Özet

Sanayi devriminden sonra, Batı’da kadın, üzerindeki toz bulutunu kaldırmaya azmetmiş, erkeğin mutlak egemenliği karşısında gözle görülür, somut, gelişmeler yaşanmıştı. Feminist teori üzerine kurulan hak temelli kadın örgütlerinin kazanımları, evrensel olmaya başlamıştı. Batı’da kadının mülk edinmesi, miras hakkı ve Parlamentoda temsil edilme talebi ön plana çıkan istekler olmuştur. Bunlar sonradan, daha değişik biçimde, Osmanlı’ya da tevarüs edecektir. Farklı coğrafyalardaki kadınlar, 19. yy’dan itibaren Batıdaki gelişmeleri yakından izlemeye koyulmuştu. Osmanlı’da Tanzimat ile başlayan modernleşme hamlesi ile kadınların yaşadıkları sorunlar, basın ve edebiyat aracılığıyla daimi surette gündeme gelmişti. II. Meşrutiyet, bu birikimi miras almış, tartışmaların daha da çeşitlenmesine ve çözüm endeksli olmasına imkan vermişti. Bu dönemde çok sayıda dergi ve gazete bizzat kadınlar tarafından çıkarılmış, aynı zamanda, kurulan kimi derneklerde aktif rol üstlenmişlerdi. Kadınların kamusal alanda görünür olmaya başlaması bile başlı başına bir kazanımdı. Bu kazanımlar, kadınların yaşadığı sorunların evrensel tema ve gelişmeler ışığında tartışılmasına zemin hazırlamıştır. Feminizm konusu, bunların başında gelmişti. Feminizmin, Osmanlı’da bilinmeye başlanması ve tartışılması II. Meşrutiyetle beraberdir. Bunda çevirilerin payı yadsınamaz. Osmanlı aydını Batıda ortaya çıkan ve tartışılan teorilerle ilgili, çeviriler yapmıştı. Çevirilerin, Osmanlı zihniyet dünyasının şekillenmesinde payı büyük olmuştur şüphesiz.

Abstract

After the industrial revolution, women in the West, determined to remove the dust on the men. In the framework of the sovereignty, visible, tangible developments have occurred. Acquisition of rights-based women's organization founded on feminist theory began to be universal. Acquiring the woman's property, inheritance rights and the demand for representation in Parliament has been the main requests. They will also be inherited to the Ottomans afterwards. Women around the world, have started monitoring developments closely in the West. With the modernizing efforts beginning through Tanzimat in the Ottoman, women's problems were raised through literature and the press permanently. Constitutional Monarchy II has inherited this experience and gave the possibility to diversify further the discussion and to have solutions indexed. During this period, numerous magazines and newspapers were issued by the women themselves, but also they played an active role in some societies established. Women’s beginning to be visible in the public sphere was even a gain on its own. These gains have led the women's issues be discussed in the light of universal themes and developments. Feminism subject has been the forefront. Feminism’s beginning to be known and discussed in the Ottoman Empire is associated with Constitutional Monarchy II. The importance of translations are undeniable in this respect. Ottoman intellectuals have done translations about the emerging and controversial theories in the West, for instance feminism. Without doubt, translations share in shaping the mentality.