BİR CUMHURİYET AYDINI OLARAK DİL VE KÜLTÜR POLİTİKALARI IŞIĞINDA HASAN REŞİT TANKUT

AS A REPUBLIC INTELLECTUAL, HASAN REŞIT TANKUT IN THE LIGHT OF LANGUAGE AND CULTURE POLITICS

Özet

Cumhuriyet Döneminde, ulusal bir kimlik oluşturma isteği, ümmet anlayışına dayalı dinin yerini alacak ortak bir değerler örgüsü kurma yolundaki çalışmaların, dil ve tarih üzerinde odaklanılması gereğini ortaya koymuştur. 1930’lu yıllarda daha yoğun olarak ele alınan bu çalışmalar bizzat Mustafa Kemal’in öncülüğünde başlatılmıştır. Siyasetçi, bürokrat ve aydınlardan oluşan yeni bir aydın zümresinin işbirliği ve sistemli çalışmaları ile yürütülen bu köklü değişim projesi ulusal ve uluslararası alanda oldukça ses getirmiştir. İlgili bilim insanları zaman zaman Mustafa Kemal’in özel görüşme ve sohbetlerinde yer alarak, bu konudaki görüş ve düşüncelerini ortaya koymuşlardır. Bu çalışmalarda yer alan ve Cumhuriyetin aydın kadrosu içerinde birçok önemli görevler üstlenerek teori ve projeler üreten kişilerden biri de Hasan Reşit Tankut’tur. Hasan Reşit Tankut, siyasetçi kimliğinin yanı sıra birçok resmi görevlerde bulunmuştur. Dil, Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde Tarih Öğretim Görevlisi olarak görev yapan Tankut, aynı zamanda Türk Dil Kurumu’nun kurucularındandır. Tankut, Etimoloji, Lengüistik ve Filoloji Kolları Başkanlığı, Genel Sekreterlik ve İkinci Başkanlık gibi görevlerde bulunmuştur. Tankut, 1937 Eylülünde Atatürk'ün isteğiyle Güneş-Dil teorisini tanıtmak üzere Bükreş'te toplanan Antropoloji ve Arkeoloji kongresine katılmıştır. Dil ve etnopolitik alanlarda bir çok eser kaleme alan Tankut, Cumhuriyet döneminde GüneşDil Teorisinin ve Türk Tarih Tezinin ortaya konulmasında katkı sağlayan baş aktörlerden ve Kemalist, seküler-milliyetçi elitlerin önemli isimlerinden birisi olmayı başarmıştır.

Abstract

Willing to build a national identity during the Republic Period, the studies revealed a need to focus on language and history in order to build a shared values network which was going to replace religion based on community belief. These studies which were dealt with more intensively in the 1930s, were initiated under the leadership of Mustafa Kemal himself. This fundamental change project which was conducted with the cooperation and systematic study of new intellectual’s community that consists of politicians, bureaucrats and intellectuals grabbed attention nationally and internationally. Relevant scientist had a chance to express their ideas about this matter to Mustafa Kemal himself. Hasan Reşit Tankut was one of the intellectuals who was involved in these studies and had important roles by developing theories and projects. Beside him being politician, Hasan Reşit Tankut had many official duties. He was a lecturer at a language, history and geography faculty and one of the founders of Turkish Language Society. He also was Secretary-general and Vice President of Ethmology, Linguistic and Philology Branch. He attended the Anthropology and Archaeology Conference which was held in Bucharest in 1937 with Atatürk’s request in order to introduce Güneş-Dil Theory. He wrote many books on Language and Ethno politics and he was also one of the agents who contributed to develop Güneş-Dil Theory and Turkish History Thesis. He managed to be one of the important names of Kemalist Secular Nationalist Elites.