MİLLİ MÜCADELE’DE “ARTİN” CEMAL VE FAALİYETLERİ

Özet

Cemal Bey, 1862 yılında Antalya’da dünya gelmiştir. Mülkiye Mektebi’ni bitirdikten sonra mülkiyenin farklı kademelerinde görev almıştır. II. Meşrutiyet’in ilanından sonra ortaya çıkan siyasi partilerden Hürriyet ve İtilaf Fırkası’nda politikaya dahil olmuştur. Bu dönemde, kısa süre hapishanede kalmış ve mülkiyedeki görevine son verilmiştir. Mondros Mütarekesi’nden sonra tekrar valilik görevine başlayan Cemal Bey, I. Damat Ferit Paşa Hükümeti’nde Dahiliye Nazırlığı yapmıştır. Bu görevi sırasındaki uygulamaları ve söylemleri nedeniyle Türk kamuoyunda büyük tepki toplamıştır. Cemal Bey, II. Konya valiliği sırasında ve sonrasında Milli Mücadele’nin inatla karşısında durmuştur. Lozan Antlaşması’nda genel aftan istisna tutulan yüz elli kişi arasında yer alan Cemal Bey, yargılanma sürecindeyken yurt dışına sürgün edilmiştir. Bu çalışmada Cemal Bey’in Milli Mücadele dönemindeki faaliyetleri, arşiv belgelerine, dönemin basınına ve tetkik eserlere dayalı olarak incelenmiştir.

Abstract

Cemal Bey, born in Antalya in 1862. After he finished Mekteb-i Mülkiye he worked at different levels in civil service. He became a politician in Freedom and Entente Party which is founded after the declaration of the Second Constitutional Monarchy. During this era he was imprisoned for a short period and thrown out of civil service. After the Mudros Armistice, he was attended as a governor and then become Interior Minister in I. Damat Ferit Government. His implementations and discourses during this post gathered mass reactions form Turkish public opinion. Cemal Bey, steadily objected the National Struggle during and after his second Konya governorship. Cemal Bey exempted from amnesty which was announced after the Lausanne Peace Treaty, within one hundred and fifty people and deported from Turkey during the judgement period. In this study, Cemal Bey’s activities during the National Struggle are analysed based on archive documents, examination studies and newspapers.