CUMHURİYET DÖNEMİNİN ÖNCÜ BİR SANAYİ KURULUŞU: İZMİT SELÜLOZ VE KÂĞIT FABRİKALARI MÜESSESESİ (1936-1960)

A PIONEERING INDUSTRIAL ENTERPRISE IN REPUBLICAN PERIOD: IZMIT CORPORATION OF CELLULOSE AND PAPER FACTORIES (1936-1960)

Özet

Bu araştırmada Cumhuriyet döneminin öncü bir sanayi kuruluşu olan İzmit selüloz ve kâğıt fabrikaları müessesesinin tesisi ve üretim faaliyetleri ile bunun ekonomiye olan yansımaları ele alınmıştır. Konu, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) döneminde Türkiye’de kâğıt üretimi faaliyetleri (1936-1950); Demokrat Parti (DP) döneminde Türkiye’de kâğıt üretimi çalışmaları (1950-1960) ile sınırlandırılmış ve bu başlıklar etrafında incelenmiştir. İzmit selüloz ve kâğıt fabrikalarının üretim faaliyetleri ve bu faaliyetlerin ekonomiye olan yansımaları incelenirken sayısal veriler üzerinde değerlendirmeler yapılmıştır. Araştırmanın konusu hakkında literatürde bulunan eksiklikler birincil kaynaklardan faydalanılması yoluyla giderilmiştir. Çalışmanın konusu incelenirken dönemin Türkiye’si ile dünyadaki kâğıt ve selüloz sanayi alanında yaşanan gelişmeler karşılaştırmalı biçimde verilerek değerlendirmelerde bulunulmuştur. Kâğıdın kullanılması bir ülkenin medeniyet seviyesi ile kalkınma ve gelişmişliğinin önemli bir göstergesi olması nedeniyle bu konuya eğilmeyi uygun bulduk. Çalışmada elde edilen sonuç şudur. 1936 yılında kurulan ilk kâğıt fabrikası ve akabinde kurulan diğer kâğıt ve selüloz fabrikaları ile kâğıt üretimi ve çeşidi her geçen yıl artırılmıştır. II. Dünya Savaşı sonrası ülkede nüfus artışı ile birlikte kâğıt tüketiminin yüksek sevilerde seyretmesi mevcut fabrikaları genişletme ve ıslah çalışmalarını da zorunlu hale getirmiş, tesislerin modernleştirilmesinin temin edilmesi sayesinde kâğıt üretimi daha da artırılarak milli ekonomiye katkı sağlamıştır.

Abstract

This study deals with the establishment and manufacturing activities of Izmit Corporation of Cellulose and Paper Factories, a pioneering industrial enterprise of the Republican period, as well as its effect on economy. The subject was limited to paper production activities in Turkey during the Republican People’s Party (CHP) period (1936-1950) and paper production activities in Turkey during the Democrat Party period (1950-1960). The subject was handled under these titles. Evaluations are based on numerical data concerning the production activities of Izmit Corporation of Cellulose and Paper Factories and its effect on economy. The gaps in the literature on the subject of the study were eliminated through use of primary sources. The analysis involves comparison between the developments regarding paper and cellulose industry in Turkey and in the world during the above-mentioned period. The use of paper is an important indicator of a country’s civilization level, progress and development; hence, the present study zeros in on this subject in particular. The results of the study are as follows: paper production and variety were increased with the first paper factory established in 1936 and the other subsequent paper and cellulose factories each year. Due to increase in population in the aftermath of the World War II, paper consumption was high, which made it compulsory to extend and improve the current factories. After the modernization of the companies, paper production was increased, and it made contributions to national economy.