BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASINDA ANADOLU’DA “AMERİKAN MANDASI” MESELESİ VE AMERİKAN KAMUOYUNA ETKİLERİ

AFTER THE FIRST WORLD WAR, "AMERICAN MANDATE" ISSUE IN ANATOLIA AND EFFECTS ON AMERICAN PUBLIC

Özet

Birinci Dünya Savaşından sonra Almanya ve Osmanlı İmparatorluğundan ayrılanmilletlere, Milletler Cemiyeti Sözleşmesi kapsamında uygulanması planlanan mandastatüsü Anadolu’da Amerika Birleşik Devletleri’ne verilmesi planlanmıştır. Bukapsamda, Paris Barış Konferansı ile Başkan Wilson tarafından görevlendirilenHeyetler, Anadolu'da araştırmalarda bulunmuştur. Barış görüşmelerinin başındanberi Anadolu'da uygulanması planlanan manda statüsüne karşı olan Amerikankamuoyu, Kongreyi de etkileyerek manda tasarısının reddedilmesine katkıdabulunmuştur. Bu makalede, Amerikan kamuoyunun “Türk Sorunu” ve “Türk Barışı”olarak ele aldığı manda meselesine yönelik tartışmalar ele alınmıştır. Amerikankamuoyu özelde Ermenistan üzerinden başlayan manda statüsü tartışmalarına bakışaçısı ve konunun Anadolu’nun tamamı ve İstanbul mandası tasarısına nasıl dönüştüğüincelenecektir. Bu kapsamda, dönemin Amerikan basını, iktidar ve muhalefetinmeseleye yaklaşımları ve ayrıca Amerika-Müttefik ilişkilerinin tahlil edilmesiplanlanmaktadır. Amerikan Dış ilişkileri belgeleri (The Foreign Relations of theUnited States (FRUS), Amerikan süreli yayınları, dönemin bürokrat ilesiyasetçilerinin yazdığı eserler ve diğer telif-tetkik eserlerden istifade edilerekoluşturulan bu çalışmanın Milli Mücadele dönemi ve Türk dış politikası tarihiliteratürüne katkı yapması beklenmektedir.

Abstract

It was planned that the mandate status planned to be implemented within the framework of the League of Nations Agreement to the nations separated from Germany and the Ottoman Empire after the First World War would be given to the United States in Anatolia. In this context, the Paris Peace Conference and the delegations commissioned by President Wilson have been found in research in Anatolia. The American public, who has been opposed to the banquets planned to be implemented in Anatolia since the beginning of the peace talks, has contributed to the rejection of President Wilson's mandate design by influencing the American Congress. In this article, it will be examined how American public opinion refers to the debate on the mandate status, which started in particular through Armenia under the name of "Turkish Question", and how it turned into the whole of Anatolia and the Istanbul mandate. In this context, it is planned that American press, power and opposition approaches in the period and American-Allied relations will be analyzed. It is expected that this work, which is made up of the documents of American Foreign Relations (FRUS), American periodicals, works written by bureaucrats and politicians of the period and copyrighted works, is expected to contribute to the history of National Struggle and Turkish foreign policy.