BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI YILLARINDA OSMANLI DEVLETİ’NDE KARABORSA

Özet

Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı sırasında askerî, sosyal ve ekonomik birçokproblemle karşı karşıya kalmıştır. Bu bağlamda, bir yandan ülkenin uzakcephelerinde mücadele ederken, diğer yandan sosyal ve ekonomik krizlerle başetmeye çalışmıştır. Bu sırada ülkenin içinde bulunduğu olağanüstü koşullar temeltüketim maddelerinde yüksek fiyat artışlarının ortaya çıkmasına yol açmıştır. Savaşekonomisinin getirdiği koşullar ile iaşe problemleri, bu süreçten yararlanmakisteyen kişi ve grupların karaborsacılık yapmasına neden olmuştur.Savaş yıllarında gıda maddelerine olan talebin artması, üretimin düşmesi ve ulaşımyollarının kapanması sonucu ithalatın durmasıyla karaborsa yaygınlaşmıştır.Karaborsa, arz ve talep dengesinin olumsuz bir yansıması olarak depoculuk,istifçilik, vurgunculuk ve spekülasyon yapmak suretiyle toplumsal yaşamda yerbulmuştur. Osmanlı Hükümeti karaborsa sonucu oluşan hiper enflasyonu aşmak,iaşe problemini çözmek amacıyla bazı tedbirler almasına rağmen başarılıolamamıştır. Neticede savaş yılları boyunca ülkenin sosyal ve ekonomik yaşamındakaraborsa etkili olmuştur.Bu çalışmada Birinci Dünya Savaşı yıllarında savaş ekonomisi ile ortaya çıkankaraborsa ve sonuçlarına, arşiv belgeleri çerçevesinde yer verilecektir.

Abstract

Ottoman State faced a lot of military, social and economic problems during World War I. According to this, struggle in further frontiers and social and economic crisis was handled at the same time. By the time, due to the abnormal conditions, the cost of main food items was increased significantly. Allowance problems brought up by existing war economy and some people or groups benefit from that by black marketing. The need for food increased during the war, production interrupted and transportation routes were cancelled, all of these mentioned caused importing to be ceased and black markets spread all over the country. As an adverse result of black market, hoarders, opportunists and speculators appeared in the social lifestyle. Although, Ottoman State took some measures to overcome hyperinflation and solve accommodation problems, it was not succeeded. As a result black market was effective in social and economic life during the war times. In this study, black market, which was emerged by the war economy during World War I, and its result is mentioned with archive documents.