BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA FİLİSTİN-SURİYE CEPHESİ’NE İLİŞKİN BELGELER IŞIĞINDA GENEL BİR DEĞERLENDİRME

A GENERAL EVALUATION ABOUT THE FALL OF PALESTINE-SYRIAN FRONT ACCORDING TO THE DOCUMENTS

Özet

Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nı kaybetmesinin en önemli sebeplerindenbirisi Filistin-Suriye Cephesi’nde uğradığı başarısızlıktır. Bu cephe, “Kanal Cephesi”adı ile açılmış, zamanla “Sina-Filistin-Suriye Cephesi” adını almıştır. 1915 Şubat ve1916 Ağustos aylarında iki kez gerçekleştirilen Kanal Harekâtının mağlubiyetle sonaermesi, İngilizlerin Sina Yarımadası’na egemen olarak Filistin istikâmetindeilerlemesine yol açmıştır. İngilizler, Mart ve Nisan 1917 aylarında gerçekleşen Birincive İkinci Gazze yenilgilerinin ardından aldıkları takviyelerle esaslı ve yoğun birhazırlık dönemine girip, genel bir taarruza hazırlanmışlardır. OsmanlıBaşkomutanlığı ise bu durumu iyi değerlendirmemiş, İngilizlere karşı bir kuvvetdengesi sağlanması için gereken tedbirleri zamanında almayı başaramamıştır. 11Mart 1917’de kaybedilen Bağdat’ı kurtarma tartışmaları ile geçen dört aylık birzaman dilimi, Filistin Cephesi’nin çökmesine sebep olmuştur. Zira, Bağdat’ıkurtarmak adına Halep civarında hazırlanan Alman Mareşal Falkenhaynkomutasındaki Yıldırım Ordular Grubu, Sina-Filistin Cephesi’ne yetişinceye kadarGazze ve Kudüs elden çıkmıştır. Bu durumda Osmanlı Devleti’nin Filistin ve Suriyetopraklarının kaybedilmesinde Bağdat’ı kurtarmak adına Filistin Cephesi’nin ihmaledilmesinin önemi büyüktür. 1917 yılı sonbaharında Filistin üzerine başlayan İngiliztaarruzu, 19 Eylül 1918 tarihinde gerçekleşen Nablus Meydan Muharebesi ile sonbulurken Osmanlı Devleti, Mondros Mütarekesi’nin imzalandığı 30 Ekim 1918tarihine kadar Amman’ı, Şam’ı, Beyrut’u ve Halep’i kaybetmiştir. Çalışma, 31 Ekim1917 tarihinde İngiliz General Allenby komutasındaki Mısır Sefer Kuvvetlerinin Birüssebi-Gazze hattından kuzeye doğru ilerlemesi ile başlayan Üçüncü GazzeMuharebesi’nden Osmanlı Ordusunun Halep’in kuzeyine çekildiği tarih olan 26 Ekim1918’e kadar yaşanan siyasi ve askerî olayları kapsamaktadır. Birinci DünyaSavaşı’nda Osmanlı’nın savaştığı son cephe olan Filistin-Suriye Cephesi’ni meydanageldiği koşullar içinde incelemeyi hedefleyen çalışmanın ana kaynağını GenelkurmayATASE Arşivi ve İngiliz Ulusal Arşivi’nden temin edilen belgeler oluşturmaktadır.

Abstract

One of the most important reasons for the loss of the First World War by the Ottoman State is the failure of the Palestine-Syrian Front. This front was opened with the name of "Channel Front" and later it was named "Sina-Palestine-Syrian Front". The defeat of the Channel Operation, which was held twice in February 1915 and August 1916, led the British to advance to the Palestine Front dominated by the Sinai Peninsula. After the defeat of the British in March and April 1917 in the First and Second Gaza War, they entered a period of intensive preparations and a general offensive was prepared. Ottoman General Staff did not evaluate this situation well and failed to take the necessary precautions to ensure a balance of power against the British. The last four months of disputes with the rescue of Baghdad, which had been lost on March 11, 1917, have caused the collapse of the Palestine front. When the “Yıldırım (The Thunderbolt) Army Groups that was prepared around Aleppo to rescue Baghdad, under the command of the German General Falkenhayn, came to the Sinai-Palestine front, it was too late to secure the Gaza and Jerusalem. In this case, the loss of Palestine and Syrian lands of the Ottoman Empire is a great way to neglect the Palestine front in order to save Baghdad. The British general assault that started by the advance of the Egyptian Expeditionary Force under the command of General Allenby towards Palestine in the fall of 1917 and ended with the loss of Amman, Damascus, Beirut and Aleppo until the signing of the Mondros Armistice dated 30 October 1918. The study began with the Third Gaza Battle on 31 October 1917, which resulted in the loss of Beersheba-Gaza and Jerusalem, and continues with the political and military events that took place until October 26, 1918, the date on which the Ottoman Army was drawn to the north of Aleppo. The study will focus on the developments that cause this great loss. The main source of the study aimed at examining the Palestine-Syrian Front, the last front of the Ottoman Empire in World War I, was the documents provided by the General Staff (ATASE) Archives and the British National Archives.