SOĞUK SAVAŞ YILLARINDA BİR AKTÖR: BİZİM RADYO

Özet

Soğuk Savaş yıllarında Doğu ve Batı blokları kendi ideolojilerini benimsetmek için propaganda araçlarını etkin biçimde kullanmışlardı. Radyonun etki alanının her geçen gün genişlemesi, evlere kolayca ulaşabilmesi nedeniyle onu bu süreçte ön plana çıkarmıştı. Bu amaçla her iki blokta birçok radyo istasyonu kurulmuştur. Bu kapsamda 1958 yılında Demokratik Almanya Cumhuriyeti’nin Leipzig kentinde Türkiye Komünist Partisi (TKP) Dış Büro tarafından kurulan Bizim Radyo, 1989 yılına kadar yayın hayatını sürdürmüştü. Türkiye’de devlet radyosunun tek yanlı yayınlar yapması, Bizim Radyo’nun ilgiyle karşılanmasına neden olmuştur. Güçlü alt yapısı ile devlet radyosunun ulaşamadığı yerlere ulaşmıştı. Bizim Radyo’nun güncel gelişmeler ağırlıklı yayını, kısa sürede yerini siyasi ağırlıklı yayınlara bırakmıştı. TKP Dış Büro’nun resmi yayını olarak faaliyet göstermiş, yayınlarını bu doğrultuda hazırlamıştı. Bizim Radyo, Türkiye ile Sovyetler Birliği ilişkilerinin şekillenmesinde rol oynamıştır. Türk yetkililerinin, Bizim Radyo yayınlarından rahatsızlıkları nedeniyle faaliyetlerine son verilmesi talebine karşılık Rus yetkililer, radyonun sınırları içinde olmadığını belirterek talebi yerine getirmemişlerdi. Oysa Bizim Radyo her ne kadar Demokratik Almanya Cumhuriyeti topraklarında faaliyet gösterse de Sovyetler Birliği denetimi altındaydı. Bu çalışmada Bizim Radyo’nun kuruluş süreci ve geçirdiği süreç hakkında bilgi verilmektedir. Bunun yanı sıra Türkiye ile Sovyetler Birliği ilişkilerinde nasıl bir rol oynadığı sorusu, birinci el kaynakların yanı sıra araştırma eserler ışığında cevaplandırılmaktadır.

Abstract

During the Cold War, East and West blocs effectively used propaganda tools to spread their ideologies. The widening of the radio's area of influence day by day and its easy access to homes made it an important instrument in this process. For this purpose, many radio stations have been established in both blocks. The Communist Party of Turkey (Turkish: Türkiye Komünist Partisi, TKP) Foreign Office set up Our Radio (Turkish: Bizim Radyo) in Leipzig in 1958. It had continued its broadcasting life until 1989. The Bizim Radyo broadcasting gathered a significant popular interest since the state radio broadcasting was generally accepted one-sided. With its substantial infrastructure, its airwaves reached places that the state radio could not reach. Bizim Radio's broadcasts, mainly on current developments, soon became political. It operated as the official call of the TKP Foreign Office and prepared its broadcasting in this direction. Bizim Radio has played a role in shaping the relations between Turkey and the Soviet Union. Turkish officials expressed their discomfort about Bizim Radio broadcasts and demanded from the Soviet officials their activities to end. The Soviet officials, on the other hand, rejected this offer claimimg the radio did not have relations with the SU. However, according to the Turkish officials, the Bizim Radio was operating in the territory of the Democratic Republic of Germany, but it was under the control of the Soviet Union. The study gives information about the establishment process and flow of Bizim Radio. In addition to this, the question of what role it played in relations of the Soviet Union's with Turkey, will be answered through first hand sources and with research works.