Dergiler / Akademik Hassasiyetler / 2022 / Cilt: 9 - Sayı: 19
SOSYAL BİLİMLERDE İKİ FARKLI YÖNTEM: POZİTİVİZMİN “AÇIKLAMA”SINDAN HERMENEUTİĞİN “ANLAMA”SINA
- Sayfa
- 415–442
- DOI
- —
Özet
Sosyal bilimlerde yöntem sorunu üzerinden teşekkül eden hermeneutik yaklaşımın pozitivist yaklaşıma bir alternatif oluşturması, tarihsel açıdan doğa bilimleri ile sosyal bilimlerin farklılaşmasına dayanmaktadır. Doğa bilimlerine yönelik yöntemin sosyal bilimlerde de uygulanabilirliği, sosyal bilimler açısından bilimsel araştırma yöntemlerine yönelik tartışmaların önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Sosyal bilimlerin doğa bilimlerinden ayrı bir bilimsel alanı oluşturmasının ötesinde ise şekillenen tartışma yöntem sorununa odaklanmaktadır. Bu çalışma sosyal bilimlerin yöntemden bağımsız olamayacağı ön kabulü ile sosyal bilimlerde tek bir yöntemin söz konusu edilemeyeceğini de benimseyen bir perspektif ile oluşturulmuştur. Bu sebeple, sosyal bilimlerde yöntem sorunu tartışmalarında temel olarak karşımıza çıkan pozitivizm ile pozitivizmin bir alternatifi ve eleştirisi olarak hermeneutik yaklaşım bu çalışmanın odak noktasını teşkil etmektedir. Bu çalışma, tekbiçimci bilim anlayışı bakımından gelişme gösteren pozitivizmin temel özellikleri, tarihsel süreci, esas argümanları ve eleştirileri ile hermeneutiğin epistemolojik dönüşümünün anlaşılması açısından tarihsel gelişimi, ortaya çıkışı ve yöntembilimsel gelişimi açısından pozitivizme yönelttiği eleştirileri, sosyal bilimlerde yöntem sorununa dikkat çekilmesi açısından hermeneutiğin teorik kurgusu, temel tartışmaları ve eleştirileri ile genel çerçevesi içerisinde kısa bir değerlendirme çabasından ibarettir.
Abstract
The question of adopting natural science methods in social sciences comprises a substantial part of the discussions on scientific research methods in social sciences. This discussion focuses mainly on methodological issues. This study is based on the premise that social sciences cannot be dissociated from the methodology and also the perspective that a single method cannot be adopted in social sciences solitarily. Therefore, the focus of this study was on positivism and the hermeneutic approach which is the alternative and criticism of positivism, due to their appearance as the major issues in the discussions over methodology in social sciences. Consequently, this study aimed to establish the main frame and analyze briefly the fundamental features of positivism evolved as uniformist understanding of science: its historical processes, main arguments and criticism. its emergence, historical evolvement of hermeneutic to clarify its epistemological conversion, criticism raised against positivism, the theoretical construct of hermeneutics in terms of drawing attention to the method problem in social sciences.