Metinlerarasılık Kavramı Işığında Edebî Hırsızlık

Özet

Bu makale klasik Arap edebiyatı eleştirisindeki “serika” ile modern dönemdeki “metinlerarasılık” kavramlarının birbiri arasındaki benzer yönleri ele almaktadır. Bu bağlamda ortak görüşleri belirlemek amacıyla klasik dönem edebiyat eleştirmenlerinin görüşleri ile Avrupalı eleştirmenlerin görüşleri karşılaştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda klasik dönem eleştirmenlerin şairler arasındaki etkileşimin varlığını kabul ettiği görülmüştür. Fakat bu olguya karşı iki karşıt tutum da bulunmuşlardır. Bir grup eleştirmen bu etkileşimi yadırgamış, özgünlük ve farklılığı yok ettiğini düşünmüşlerdir. Başka bir grup eleştirmen ise eski şairlerin bazı fikirlere önceden ulaşması ve bunun neticesinde zamanla yeni fikirlerin tükenmesi gerekçesiyle bu durumu makul karşılamışlardır. Bu son görüşün sahipleri ile batılı eleştirmenlerin, kaynakları açıkça belli olmayacak şekilde yeni bir eser üretmek amacıyla, sonrakinin öncekinden almasının yani metinlerarasılığın kabul edilebilirliği noktasında hem fikir oldukları görülmektedir. Ayrıca klasik dönemdeki bu eleştirmenler şairler arasındaki etkileşimin nedenlerini de araştırmışlar ve bunu şairlerin benzer ya da aynı çevrede yetişmesi ve şairin edebi birikimi ile ilişkilendirmişlerdir. Bu konuda özgünlüğün öncekilerin bilgisine vakıf olmada saklı gören modern dönem eleştirmenleri ile örtüşmekte fakat sadece isimlendirme konusunda birbirlerinden ayrılmaktadırlar. Klasik dönem Arap edebiyatı eleştirmenleri bu noktada “itbâ`”, “ahz” ve “ğâra” gibi kavramları kullanırken günümüz eleştirmenleri “metinlerarasılık”, “göstergelerarasılık” ve “metinlerarası ilişkiler” kavramlarını kullanmaktadır.

Abstract

This article deals with the similarities between the concepts of “theft” in ancient Arab criticism, and “intertextuality” in modern criticism. The action plan required following the words of ancient Arab critics and comparing them with the words of European critics to identify common ideas between them. This modest research has reached the acceptance of earlier critics of the existence of the phenomenon of influence and influence among poets. However, their location is different on them. So they were two groups: One group saw a flaw and humiliation protecting its owner from creativity and distinctiveness, such as Ibn Tabataba and Hazem Al-Carthaginian. And one group saw this as an acceptable and acceptable subject because ancient poets like Abu Hilal Al-Askari, El-Amadi, Al-Qadi Al-Jarjani, and others prioritize meanings and become extinct over time. And the owners of this team coincided with Western critics in their power to take the following from the creators. So the continuation of the texts De Saussure, Bakhtin and Julia Kristeva sought to produce a modern text whose origins are difficult to discern.

Anahtar kelimeler: Arap Dili, Metinlerarasılık, Göstergelerarasılık, İtbâ, Ahz, Ğâra