Dergiler / Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi / 2019 / Sayı: 26
Görenler Sesli Betimlenmiş Bir Filmi Nasıl Anlar? Sesli Betimleme ile İlgili Bir Alımlama Çalışması Denemesi
- Sayı
- 2019 · Sayı: 26
- Sayfa
- 37–59
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmanın amacı, bir sesli betimlemeli filmin, sesli betimleme kullanıcıları gibi sadece işitsel düzgüden görüntüsüz olarak izlendiğinde alımlama sürecinde karşılaşılan zorluk ve ortaya çıkan sonuçları tartışmaktır. Sesli betimleme eğitimi için yöntem arayışından doğan bu araştırmanın verileri, Mütercim Tercümanlık öğrencilerinin bir çeviri atölyesi dersi kapsamında Değirmen (Yılmaz, 1986) başlıklı Türk filminin sesli betimlemeli ve kaynak sürümüyle ilgili ürettikleri metinlerden oluşmaktadır. Çalışma, bu iki metnin karşılaştırılmasıyla açığa çıkan alımlama farklarına yoğunlaşmıştır. Bu metinlerden alınan örnekler, ilgili oldukları film görselleri ve sesli betimleme örnekleriyle birlikte bir sesli betimleme kılavuzu ışığında irdelenmiştir. Bu irdelemede sesli betimleme yer yer dillerarası çeviri yöntemleriyle ilişkilendirilmiştir. Ayrıca, betimlemede kılavuzdaki kimi kurallara kolaylıkla uyulabilirken kimilerinde güçlüklerin yaşandığı gözlemlenmiştir. Bu çalışma, bir filmin (görsel düzgüsü olmadan) sesli betimleme metniyle nasıl anlamlandırılabileceğini örnekleyerek betimleme metnini oluştururken, betimlenmiş bir filmin (görsel düzgüsü işitsel olarak iletilen bir filmin) kör ve görme engelli izleyiciler üzerinde yaratabileceği olası etkileri düşünmenin ve ifade seçiminde duyarlılık geliştirmenin ne denli önemli olduğunu vurgulamaktadır. Bu yönüyle, bu araştırma sesli betimleme eğitimine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Çalışmada bazı örnekler/bulgular ise örtük cinsiyet (Braun, 2000a, 2000b) ve/veya toplumsal cinsiyet bağlamında tartışılmıştır. Çalışma, sesli betimlemenin disiplinlerarası olarak araştırılmasını ve bu alanda alımlama çalışmalarının yapılmasını önererek sonuçlandırılmıştır.
Abstract
The aim of this study is to discuss the challenges encountered by sighted viewers during the reception of audio described audiovisual products when the product is received solely through the audio channel and without the visual channel. The results obtained from this process are discussed within this framework. The study entails the search for an alternative exercise in audio description training and the data includes texts about the audio described version and source audio-visual of the Turkish movie Değirmen (Yılmaz, 1986). The texts referred to were produced by students during the translation workshop course at the Department of Translation and Interpreting. The study focuses on the differences in the reception based on a comparison. The findings are then examined on the basis of audio description guidelines which also yields results pertaining to interlingual translation. Furthermore it has been noted that whereas some guidelines seem easier to follow others tends to be more challenging. The study underlines how an audio described movie is received and underlines the importance of targeting blind and visually impaired receivers and to improving translators’ sensitivity in making choices when composing the audio description text. Thus the study aims to contribute to the audio description training. Some of the examples and findings are discussed within the framework of covert gender (Braun, 2000a,2000b) and/or gender. In conclusion the study underlines the importance of conducting further especially interdisciplinary research on audio description.