HÛBYÂR SULTAN VE HÛBYÂR OCAĞI ÜZERİNE

Özet

Alevi geleneğini bir bütün olarak ele almak, söz konusu geleneğin doğru anlaşılması için gereklidir. Bu geleneği oluşturan ana parçalardan biri olan Hubyâr Sultan geleneğini anlamak da Alevi geleneğinin bütünsel olarak anlaşılmasını kolaylaştıracaktır. Hubyâr Sultan geleneği daha geniş bir çerçeve olan Alevi geleneğinin içindedir. Tarihsel veriler ışığında iki Hubyâr'dan söz edilebilir. I. Hubyâr Sultan'ın 13. yüzyılda yaşadığı düşünülmektedir. Sözlü geleneğe göre Horasan'dan geldiği söylenen doksan bin erenden biridir. Dergâhını bugünkü Tokat ili Almus ilçesi Hubyâr köyüne kuran Hubyâr Sultan ile ilgili elimizde kesin bilgiler yoktur. Ancak eldeki ferman ve beratlardan yerleştiği yörenin Hubyâr Sultan'a vakfedildiği bilinmektedir. II. Hubyâr Sultan ise I. Hubyâr Sultan'ın torunlarından olup 16.yüzyılda yaşamış ve Hubyâr Abdal olarakadlandırılmıştır. Hubyâr Sultan ile HubyârAbdal, Hubyâr geleneği içinde tek isimdevar olmuştur. Bu ocağa bağlı talipler Hubyârtalipleri olarak bilinmektedir.Hubyâr Sultan geleneği üzerine yapılmışolan çalışmamızda Hubyâr Ocağıanaliz edilmiştir. Analiz esnasında HubyârOcağı'nın ritüelleri, semahı, oruçları, ocaktakibölünmeler, Sultan'ın kerâmetleri, ziyaretyerlerine dair inanç motifl eri incelenmiştir.

Abstract

It is necessary to embrace Alevi tradition as a whole in order to correctly understand the tradition in subject. To understand Hubyar Sultan tradition that constitutes the major part of tradition will make easier to understand Alevi tradition integrally. Alevi tradition, which is a broader subject, involves Hubyar Sultan tradition.In the light of historical data, two Hubyar can be mentioned. It is supposed that Hubyar Sultan I had lived in 13th century. According to oral tradition, he is one of the 90.000 saints who are said to come from Horasan. We don't have precise information about Hubyar Sultan who had set his dervish convent in Tokat province Almus town Hubyar village of today. But by the help of rescripts and charters, it is known that the region settled had been dedicated to Hubyar Sultan. Hubyar Sultan II is one of the grandchildren of Hubyar Sultan I and was named as Hubyar Abdal, and he had lived in 16th century. Hubyar Sultan and Hubyar Abdal had lived with a single name in Hubyar tradition. The pretenders of this "ocak" are known as Hubyar pretenders.This study, which is about Hubyar Sultan tradition, analyses the Hubyar Ocagi. The rituals, whirls (semah), fasts, separation into parts which in Hubyâr Ocağı, Sultan's miracles, area visitation's conviction motifs were discussed during the analyses. Finally, necessary and importance of the study were discussed.