ÜSKÜDAR KARACA AHMET SULTAN KÜLLİYESİ

Özet

Karaca Ahmet Sultan Anadolu'nun Türkleşmesinde katkılarıyla ve hekimliğiyle öne çıkmış, Alevi ve Bektaşi çevrelerce de sahiplenilmiş tarihi bir şahsiyettir. Karaca Ahmet Sultan'ın Üsküdar'daki türbesi Gülfem Hatun (ö. 1561) tarafından yaptırılmıştır. Ardından XVI. yüzyıl içerisinde burada bir tekke tesis edilmiştir. Karaca Ahmet Sultan türbe ve tekkesine bir nakit aktarımı tespit edilememiş olmakla beraber elimizdeki belgeler bizi bu tekkenin XVI. yüzyılın ikinci yarısında bir vakıf haline geldiğini, Sultan III. Murat'ın kadın akrabaları tarafından da ihya edildiğini haber vermektedir. Zira türbenin iç kapısındaki kitabede Sultan III. Murat'ın yakınlarından bir kadının (Nurbanu Atik Valide Sultan) 1594'te Karaca Ahmet Sultan tekkesi ve türbesini tamir ettirdiği yazılıdır. Bu şekilde XVI. yüzyılda oluşan Karaca Ahmet Sultan Külliyesi'ne türbe ve tekkenin yanı sıra zamanla cami ve mektep gibi yapıların ilave edildiği, bu yapıların devamlılığı ve ihtiyaçları için vakıf tesis edildiği arşiv kayıtlarında yer almaktadır. Bu çalışmada Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde yer alan belgeler ışığında Üsküdar'da faaliyet göstermiş olan Karaca Ahmet Sultan Külliyesi ele alınacaktır. Sözü edilen arşiv belgeleri XIX. yüzyılda yoğunlaşmaktadır. Bu arşiv belgelerinde külliyedeki türbe, tekke, cami ve mektebe ait görevli tayinleri, yapılan tamirler, muhasebe kayıtları, gelirler, vakıf malları, post-nişin ve vakıf görevlileri gibi pek çok hususta bilgiler bulunmaktadır. Bu bilgiler ele alınarak Karaca Ahmet Sultan Külliyesi'nin tarihi gelişimi ortaya çıkarılacaktır.

Abstract

son who has been embraced by Alevi and Bektashi circles and became prominent with his contributions about the Turkification of Anatolia and with his being physician. Karaca Ahmet Sultan’s tomb in Üsküdar was built by Gülfem Hatun (d. 1561). Then a lodge was built here in the 16th century. Karaca Ahmet Sultan had not been able to find a cash transfer to the tomb and monastery, but the documents in our possession tell us that this token became a foundation in the second half of the 16th century, the documents tell that Sultan Murat III’s relatives have also been reincarnated. It is written in the inscription on the inner door of the tomb that a woman from the relatives of Sultan Murat (Nurbanu Atik Valide Sultan) repaired the Karaca Ahmet Sultan tekke and shrine in 1594. In this way, mosques and schools has added to the Karaca Ahmet Sultan Complex, which was formed in the 16th century, and it is included in the archives that the foundation was established for the continuity and needs. In this study, Karaca Ahmet Sultan Külliye, which had been operating in Üsküdar, will be dealt with in the light of the documents in the archives of the prime ministry’s Ottoman archives and foundations. The archival documents mentioned are concentrated in the 19th century. In these archive documents, there are many information such as appointments of officers of the tombs, tekke, mosque and mosque in the mosque repairs made, accounting records, incomes, foundation fairs, post-nişin and foundation officials. By taking this information into account, historical development of Karaca Ahmet Sultan Kulliyesi will be revealed.