Aizanoi Mezar Bomoslarında Görülen Bezeme ve Figürler Üzerine Değerlendirme

Özet

Kütahya İli’nin 48 km güneybatısında yer alan Çavdarhisar ilçesi sınırları içinde, Örencik Ovası platosunda konumlanan Aizanoi kenti antikçağda Phrygia Epiktetos bölgesinde yer almaktadır. Aizanoi ve çevresi Roma Dönemi’nde “Aizanitis” olarak anılmaktadır. Kentte Hadrianus ve Antoninus’lar Dönemi’nde artan imar faaliyetleri gerçekleşmiş ve bu dönemde yoğun göç alan kent kozmopolit bir yapıya dönüşmüştür. MS III. yüzyılın ortalarına kadar özellikle Zeus Ttapınağı’ndan kaynaklanan dini önemiyle bölgenin önde gelen kentlerindendir. MS IV. yüzyıl başlarında Phrygia ve Karia’nın birleşiminden oluşan Phrygia Prima Eyaleti’nin bir parçası olmuştur. Kent özellikle MÖ I. yüzyıl ile MS III. yüzyıl aralığında ölü gömme adetleri ve cenaze ritüelleri ile ilgili önemli veriler barındırmaktadır. Bu unsurlarda en önemlilerinden bir tanesi kentte çok sayıda bulunan bomos’lardır. Kentte bulunan ve mezar taşı işlevi ile kullanılan bomosların mezar taşı veya ölü sunağı olarak kullanılmış olması olasılıkları tartışmalıdır. Ayrıca bomoslar üzerinde bulunan girland süslemeler ile büstler, kartal, kalathos, ayna gibi figürler ölen kişinin kimliği ile ilgili bilgiler vermekte ve bu veriler yazıtlar ile desteklendiğinde kentin ölüm ritüellerine dair önemli sonuçlar elde edilmektedir.

Abstract

Located within the borders of Çavdarhisar district, 48 km southwest of Kütahya Province, the city of Aizanoi, located on the Örencik Plain plateau, was located in the Phrygia Epictetos region in Antiquity. Aizanoi and its surroundings were known as the "Aizanitis" in the Roman Period. Increasing development activities took place in the city during the Hadrian and Antonine Periods, and the city, which received intense immigration in this period, turned into a cosmopolitan structure. Until the middle of the 3rd century AD, it was one of the leading cities of the region with its religious importance, especially due to the temple of Zeus. At the beginning of the 4th century AD, Phrygia became a part of the Prima Province, which was a combination of Phrygia and Caria. The city contains important data about burial customs and funeral rituals, especially between the 1st century BC and the 3rd century AD. One of the most important of these elements is the bomos, which are found in large numbers in the city. It is controversial that the bomos found in the city and used as tombstones were used as tombstones or dead altars. In addition, garland decorations and figures such as busts, eagles, kalathos and mirrors on the bomos give information about the identity of the deceased, and when these data are supported by inscriptions, important results about the death rituals of the city are obtained.