A rural settlement in the rough cilicia-isauria region: Karakabaklı

Özet

Dağlık Kilikia-Isauria bölgesinde bulunan Karakabaklı kırsal yerleşimi, kuleli bir avluya sahip çiftlik, çalışma ve depolama yapıları, üretim donanımları, sarnıçlar, iki anıtsal kapı, iki kilise, antik yol, konutlar ve mezarların varlığıyla bilinmektedir. Yapıların büyük çoğunluğunun dönemler içerisinde yerleşime eklenmiş olması sürekliliğe de işaret eder. Bölgede sürdürülen araştırmalarda, bazı kırsal yerleşimlerin bir çiftlik etrafında süreç içinde gelişerek köy karakterine dönüştüğü tespit edilmiştir. Bu süreçte, özellikle İ.S. 4. yy.'dan sonra kırsal alanlarda kentsel mimari izleri taşıyan yapıların varlığıyla karşılaşılmakta ve bu durumun bölgedeki yerleşim düzenlemesinin bir özelliği olduğu anlaşılmaktadır.Bu çalışmada, Karakabaklı'da bir çiftlik olarak kurulan ilk yerleşmenin, sahip olduğu uygun coğrafi ve tarihsel şartların etkisiyle giderek bir köy yerleşimine dönüşme süreci elde edilen verilerle tartışılmakta ve kentsel mimarlık özellikleri taşıyan yapıları tanımlanmaktadır.Bölgenin tarihi, kırsal yerleşimlerin özellikle İ.S. 2. yy. sonu - 3. yy. başlarında artma sebeplerinin açıklanması için veriler sağlar. Romalılaşma süreci, bölge kentlerinde inşa edilen su kemerleri, tapmaklar, anıtsal kapılar, çeşmeler, mezarlar, sütunlu caddeler gibi kentsel mimari doku oluşturan yapılar ve formlarla kimlik bulmuştur. Kentsel yaşamın genişlemesi ile birlikte özellikle çiftlikler ekonomik hayatın vazgeçilmez unsuru olur. İ.S. 3- yy.'da imparatorluğun genelinde yaşanan ekonomik krizin Kilikia ve Isauria bölgesindeki kırsal yerleşimleri de etkilediği, bu tarihten sonraki yeni yerleşim düzenlemelerine ait izlerden anlaşılır. Kırsal alanlarda kentsel mirr^ri izleri taşıyan yeni yapılar inşa edilmeye başlanmış, çeşitli yapılarda mozaikli süslemeler, portikli avlular, anıtsal kapılar gibi öğeler sıklıkla kullanılmıştır. Özellikle 4.-7. yy.'lar arasında bölgede sık ve çok sayıda kurulmuş kırsal yerleşimler görülür.Arkeolojik kanıtlar Karakabaklı yerleşiminin dağılımı hakkında da bilgi sağlamaktadır. Yapılar yaklaşık olarak 3 ha.'lık taşlık bir alana kurulmuştur. Böylesine sınırlı bir alana iç içe inşa edilmiş yapılar buraya içe dönük bir köy yerleşimi karakteri kazandırmaktadır. Binalar anakayalar üzerindedir ve böylelikle yerleşimin etrafındaki tarım yapmaya elverişli çok sayıdaki teras boş bırakılarak değerlendirilmiştir. Evler içinde sarnıç, pres olan bir avlunun yanında yeralmaktadır.Bölgedeki diğer kırsal yerleşimlerde de olduğu gibi Karakabaklı'da da kiliseler vardır. Yerleşimin yanından geçen yol dışında düzenli bir caddenin olmadığı anlaşılmaktadır. Çiftlik evinin sahip olduğu tahkimli görüntünün aksine yerleşimin ikinci evresinde konut ve diğer yapılar bir duvarla çevrilmemiştir.

Abstract

The rural settlement at Karakabaklı, which is located in the Rough Cilicia – Isauria region, is known with its farmstead with a towered courtyard, work-areas and storage buildings, production facilities, cisterns, two monumental gates, two churches, ancient road, houses and tombs. Majority of the buildings were added into the settlement in time, which points to the continuity. Surveys in the region have shown that some rural settlements developed around a farmstead in time becoming a village. In the rural areas buildings reflecting features of urban architecture appear especially after the 4th century and it is understood that this is a feature of settlement arrangement in the region.The present study investigates into the process, which transformed the farmstead settlement at Karakabaklı to a village settlement due to its favourable geographic and historical circumstances, and buildings displaying characteristics of urban architecture are described.History of the region provides us with evidence explaining the reasons for the increase in the number of rural settlement as of the end of the 2nd – early 3rd century AD. Romanization process assumed its identity with structures and forms like aqueducts, temples, monumental gates, fountains, tombs and colonnaded streets that build urban architectural fabric. As the urban life expanded especially farms became indispensable part of economic life. That the empire-wide economic crisis of the 3rd century affected the rural settlements in Cilicia and Isauria is understood from the traces of new settlement arrangements as of this date. In the rural areas new buildings bearing marks of urban architecture were built; mosaic decoration, elements such as porticoed courtyards, monumental gates were employed frequently. Many rural settlements were built close to each other especially between the 4th and 7th century.Archaeological evidence provides information regarding the settlement pattern of Karakabaklı. Buildings cover an area of approximately 3 ha. Interlocking buildings built within such a small area ascribe an introverted village character to the settlement. Buildings rise on bedrock; thus, numerous terraces surrounding the settlement were used for cultivation. Inside the houses cisterns are located next to a yard with a press. Like in other rural settlements in the region there are churches in Karakabaklı as well. Except for the road passing by the settlement there is no other regular streets within the settlement. On the contrary to the fortified look of the farmstead, houses and other structures in the second phase of the settlement were not encircled with a wall.