Sites et statu is des communautes en pisi die: Vexe triple des hadrianoi et des moıtlasseis

Abstract

Göller Bölgesi'nde 2011 yılında sürdürdüğümüz yüzey araştırmalarında, G. E. Bean'in özellikle 1950'li yıllarda Lysis Vadisi'ndeki çalışmaları, G. Radet ile ona refakat eden R Paris'in 1885 yılında Orta Eurymedon Vadisi'ndeki çalışmaları yeni bulgularla geliştirilmiştir.Özellikle Hadriani antik kenti ile Moulasseis demosu üzerinde yoğunlaştırılan çalışmalarımızda yeni yerleşmeler, yazıtlar da bulunmuştur.Hadrianoi (Hadriani) ŞehriBurdur'un 45 km. güneyinde yer alan ve adı Piskoposluk listelerinde Hadrianoupolis (Hadriani) olarak geçen bu şehri ilk kez G. E. Bean tespit etmiştir. Onun Kozluca mezarlığında bulduğu Lucius Verus'a ait bir heykel kaidesinin yazıtında, "Hadriarıoi'nin meclis ve halkı, İmparator Caesar Lucius Aurelius Verus Augustus'u kutsadılar/saygılarını sundular" ifadesi vardır.Kozluca'nm bir açık hava müzesi görünümündeki Belediye Parkı'nda, Hadriani şehrinden taşınmış ve İmparator Caracalla'ya ait bir heykel kaidesi üzerinde de "Hadriarıoi'nin meclis ve halkı, İmparator Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus'u şereflendirdiler" ifadesi okunmaktadır.Bu yazıtlardan anlaşıldığına göre, Hadrianus idaresi altında şehrin statüsü yükseltilmiş; daha sonra L. Verus ve Caracalla dönemlerinde ise şehir bazı ayrıcalıklar elde edince, onların şerefine bu heykeller dikilmiştir.Kasabanın içinde bir evin önündeki 11 satırlık yazıtıyla dikkaki çeken bir miltaşı, Tetrarchi Dönemi'ne (İ.S. 293-305) aittir. Kasabanın 10 km. kadar kuzeybatısında yer alan Boğaziçi Köytı'nde de Via Sebaste'ye ait bir miltaşmm bulunmuş olması, Hardriani'nin bu yola çok da uzak olmadığını gösterir.Gâvur Ören'de büyük bir yerleşme ve aynı zamanda geniş bir alanı kapsayan nekropol vardır. Burada ele geçen yazıtlar, anıtlar ve heykellerin büyük bir kısmının mezarlarla ilgili olduğu anlaşılmaktadır. Gâvur Ören, Hadriani'nin esas yerleşme yeri olmalıdır.Moulasseis HalkıEurymedon Nehri (Köprüçay), Aksu İlçesi'nin kuzeydoğusunda, Beyşehir ve Eğirdir gölleri arasındaki Anamas Dağı'ndan doğar. Birçok kollarla sularını arttıran Köprüçay, Kesme Kasabası ve çevresini derin bir yatak içinde geçer. G. Radet ve P. Paris'in 1885 yılında Kesme Kasabası'nın kuzeybatısında, İdrisler Sarnıcı'nda buldukları bir yazıtta "Moulasseis demosu" zikredilmektedir.Burada 2007 yılından beri sürdürdüğümüz araştırmalarda, 2011 yılında, İdrisler Sarnıcı'nm içinde, merdiven basamağı olarak kullanılan yazıtlı bir heykel kaidesi tesbit edilmiştir. Septimius Severus şerefine dikilen bir heykele aittir ve sağ yan cephesinde bir Yunus balığı (?) kabartması vardır. İ.S. 193-194 yıllarına tarihlenen bu yazıt, Toroslarm yükseltilerinde, büyük yerleşmelerden uzak bir yerde yaşayan küçük bir topluluğun Roma dünyasındaki değişmeleri, gelişmeleri yakından izlediğinin ilginç bir kanıtıdır. Zira heykel, Septimius Severus'un, Roma dünyasındaki saltanat mücadelelerinde, Syria ordularının imparator ilan ettiği Pescennius Niger'i yenmesi şerefine dikilmiştir.Kesme Kasabası'nın 4,5 km. kuzeydoğusunda yer alan Çiğdüşmez mevkiinin Asararası kesiminde, temelleri iri kesme taş bloklardan yapılmış bir tapınak kalıntısı; burunun üst kısmında farklı seviyelerdeki üç terasta pek çok yapı temelleri, sayısız mimari bloklar, yivli sütun parçaları, kesme taş bloklarla yapılmış Roma Çağı'a ait anıtsal iki mezar, büyük bir sarnıç ve üç nefli bir kilise yapısı tespit edilmiştir. Araştırmalar sırasında ele geçen pek çok tekstil ağırlıkları bu iş kolunun yöresel yaygınlığının işaretidir.