Phaselis akropolisinden Athena Polias a yeni bir adak yazıtı

Abstract

Bumakale,Phaselisantikkentiveteritoryumundasürdürülen2013yılıyüzeyaraştırmalarısı- rasındatiyatronunhemengüneybatısındanakropolisegirişinsağlandığıalandakikuleyapısının batıduvarıönündekeşfedilenyenibiradakyazıtınıtanıtmaktadır.KentinbaştanrıçasıAthena PoliasiçinadanansözkonusuyazıtDordiyalektindedirveharfkarakterlerininGeçArkaik- ErkenKlasikDönemözelliklerigöstermesinedeniyleM.Ö.V.yy.atarihlendirilmiştir:Khrysias oğlu Euphanes servetinin ondabirlik adağını Athena Poliasa dua ederek(adadı).AthenaeneskidönemlerdenitibarenözellikleEgeAdalarındaveHellastakentlerin,ku- rumlarınvemitolojikkahramanlarınkoruyucusuolaraktapınımgörmüşvebufonksiyonunu farklışekillerdegöstermiştir.Athenanınkentlerikoruyucurolüylebağlantılıenklasikefsane kuşkusuzTroiaSavaşında,TroianınelegeçirilipsavaşınkaybedilmesinenedenolanPalladion heykelineilişkindir.BukapsamdakentAkhalarkaşısındabüyükbirdirenişgöstermiş,ancak koruyucutılsımıolanAthenanınPalladionheykelininOdysseusveDiomedestarafındançalın- masınınardındansavaşıkaybetmiştir.BununyanındaAthenasıklıklaanıldığı Polias ( Πολιάς ),Polioukhos ( Πολιοῦχος)veAtinakentininAttika-DelosDenizBirliğinikurarakbirimparatorlu- ğadönüştüğüdönemdedinibirpropagandaaracıolarakkullandığı Atinalıların koruyucusu ( ἈθηνᾶἈθηνῶνμεδέουσα)epithetonlarıtanrıçanınkentlerinkoruyucusuolarakalgılandığını netbirşekildeortayakoymaktadır.ÖzellikleArkaikveKlasikdönemlerdeZeusveApollonile berabersiyasalanlamdaenönemlitanrılararasındayeralanAthenanınbuyönünüenyaygın olarakyansıtanepithetonuise Polias tır.Sözkonusuepithetonunherdaimakropolisiişaretet- mesinedeniyle,tapımgördüğükentlerinakropolisindegenelliklebirtapınağıbulunur.Bubağ- lamdatanrıçaherdaimakropolistekiönemlitanrılararasındayeralırken,sıklıkladabaştanrıça konumundadır.AthenaPoliaskültü,BüyükKolonizasyonhareketleriylebirlikte,RhodosadasındakiLindos kentiörneğindegörüldüğügibikolonistkentleraracılığıylaAkdenizdekibirçokkentetaşınmış - tır.SöylenceleregörePhaseliskentideM.Ö.691/690yılındaLindosluLakiosönderliğindeki birgruptarafındankolonizeedilmesiüzerineAthenakültükenteyerleştirilmiştir.ZiraTanrıça AthenanınKlasikDönemdenGeçRomaDöneminekadarPhaseliskentininbaştanrıçasıoldu- ğuhemfilolojikveepigrafikhemdenümismatikverilerleaçıkbirşekildetespitedilebilmekte- dir.Bunagörekentinakropolisindetanrıçayaaitbirtapınakbulunmaktadırveonuniçerisinde iseBüyükİskenderinkentegeldiğisıradatanrıçayaadadığıTroiakahramanıAkhilleusun kargısıyeralmaktadır.Ayrıcatanrıçayaaitbirrahiplikkurumudabelgelenirken,geçdönem- lerdeonurunaagonlardüzenlendiğigörülmektedir.Buradatanıtılansözkonusuadakyazıtı, tanrıçayaaittapınağınlokalizasyonunuvetanrıçanınkentinerkendönemsiyasivesosyo-kül- türeltarihiaçısındantaşıdığıönemiaçığaçıkarmaktadır.AyrıcaArkaikDönemleilintilisomut birbelgeolarakhemPhaselisin,hemdebölgeninyerleşimtarihinindeğerlendirilmesinekatkı sağlayacakniteliktebilgilersunmaktadır.