YABANCILAŞMA KAVRAMI PARALELİNDE EMEĞİN YABANCILAŞMASI VE SONUÇLARI

Özet

İnsanın öz benliği ile varlığının çatışması sonucunda ortaya çıkan diyalektik olarak nitelendirilebilecek yabancılaşma kavramı sosyal psikolojinin en temel sorunlarından bir tanesidir. Kavram, özellikle insanlık tarihinde bir dönüm noktası olarak görülen sanayi devriminin başlaması ve çalışma ilişkilerinde köklü değişimlerin yaşanmasıyla birlikte farklı bir kimliğe bürünmüştür. Çalışmanın yeri, zamanı ve ödülü konusunda ciddi değişimlere neden olan sanayi devrimi, tarım döneminin tüm paradigmalarını sıfırlamış ve bambaşka bir boyuta sokmuştur. Bu dönemde işverenler tarafından kontrol edilen üretim süreçleri, çalışanların inisiyatiflerini ellerinden almış ve neticede kendi yaptığı işe yabancılaşan yeni bir işgören topluluğu ortaya çıkmıştır. Bu durum ayrıca iş tatmini konusunda sıkıntıları da beraberinde getirmiş, stres, çatışma, tükenmişlik kavramları yabancılaşma kavramıyla birlikte anılmaya başlanmıştır. Söz konusu olgu, emek ve işgören kavramları paralelinde değerlendirildiğinde kendi işine yabancılaşan işgörenin bireysel ve örgütsel verimliliğe katkıda bulunamayacağının da altı mutlaka çizilmelidir. Dolayısıyla üretim araçlarının sahiplerinin değişmesi sonucunda ortaya çıkan emeğin yabancılaşması probleminin altında yatan temel gerçeklik üreten kesimin işgören, sermaye sahibinin ise işveren olmasıdır. Bu çalışmada yabancılaşma kavramı temelinde, kavramın çağrıştırdıkları ve emeğin yabancılaşması olgusu üzerinde durulacaktır.

Abstract

The dialectic referred that occurs with a clash of human's 'self' and 'existence' is one of the main issue of social psychology. The concept turned into a different one in the aftermath of industrial revolution which can be taken into account as a turning point in humankind's history as well as labour relations. The industrial revolution which results in radical changes in the work's place, time, and its reward sets the paradigms of agricultural period zero and pushed it into a different dimension. The production systems controlled by the employers in this age gets the initiatives of the employees and as a result, new employee class alienated to their works appeared. This situation brought other problems like work satisfaction, stress, clash, and burnout. The concept that is assessed within the framework of labour and employee, the fact that the employee alienated to their works will not contribute to individual and organizational productivity is to be highlighted. In other words, the reality that lies behind the problem of alienation of labour as a result of a change in the means of production is the fact that the producers are the employees but the capital owners are the employers. In this study, the definition of alienation, its connotations and the alienation of labour will be mentioned.