708/1308-1309 TARİHLİ HÜSÂMEDDİN EL-HACI DİLENCİ VAKFİYESİ

Özet

Türkiye Selçuklularına dair çalışmalarda müracaat edilecek kaynak ve vesikaların nicelik bakımından yeterli olmadığı her vesile ile dile getirilmektedir. Bilhassa siyasî hadiselere ışık tutan kronik eserlerin az sayıda olmasına rağmen muasır devletlere ait kaynakların incelenmesi ile derlenen malumat doğrultusunda yapılan çalışmalar bu eksiği kapatmış gibi görünmektedir. Siyasî tarih yazımına nazaran daha müşkül olan devrin içtimaî ve iktisadî vaziyetinin aydınlatılması ise günümüze ulaşmış oldukça az sayılabilecek mevcut kaynakların tetkiki ile mümkündür. Bu kaynaklar arasında vakfiye vesikaları fevkalade önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde 582/1 numaralı defterin 69. sayfa, 42. sırasında yer alan, 708/13081309 tarihli Malatya'ya ait vakfiye incelenmiştir. Arapça olan vakfiye sureti, asıl metin olmayıp 1267/1850-1851 yılında istinsah edilmiştir. 1989 yılında tercüme edilen vakfiyenin bu metni aynı defterin 446. sayfa, 78. sırasında kayıtlıdır. Vakfiye, Selçukluların inhitat devrinde yaşamış, devletin ileri gelenlerinden, zengin mal varlığına sahip bir emir olduğu anlaşılan Hüsâmeddin el-Hacı Dilenci bin Emîr Ahmed adında bir şahsın, bugün Malatya, Elazığ ve Tunceli'ye tabi Erguvan, Apası, Arapgir, Minşar, Gürgec, Abbas ve Çemişkezek beldelerinde kâin tarla, bağ, bahçe, değirmen gibi emvâlini vakfetmesi üzerine düzenlenmiştir.

Abstract

It is commonly expressed in every instance that there is no sufficient amount ofliterature resources regarding Seljuqs of Anatolia during studies. Particularly,although there are quite few chronological sources elucidating political incidents,it seems that contents collected through investigating literature resources from contemporary countries overcome this deficit. It is only possible to enlighten thesocial and economic status of the period which is harder than political historystudies, by means of investigation of current resources which can be consideredthat they are quite limited. Among these resources, Waqfiya Documentaries areexceptionally important in this context. In this study, a documentary with708/1308-1309 date concerning Malatia region within the archive of the GeneralDirectorate for Foundations in the 42nd order of the 69thpage of the volume with582/1 number was investigated. As the documentary in Arabic, it is not originaltext; and it was copied in 1267/1850-1851. This text of the documentarytranslated in 1989 and it is registered on the 446thpage and 78thorder of the samevolume. It was deducted that the Waqfiya was arranged upon establishing aWaqf by a person called "Hüsâmeddin el-Hacı Dilenci bin Emîr Ahmed", one ofthe senior members of the administration, a wealthy Emeer who lived in thedepression period of the Seljuqs with his real estate such as field, vineyard,gardens and mills located in today's counties of Erguvan, Apası, Arapgir,Minşar, Gürgec, Abbas and Çemişkezek in cities of Malatia, Elazığ and Tunceli.