CUMHURİYET DÖNEMİ ORTAÖĞRETİM MANTIK DERS KİTAPLARINDA BİYOLOJİ TEORİLERİ VE POZİTİVİZM ETKİLERİ

BIOLOGY THEORIES AND THE EFFECT OF POSITIVISM IN THE COURSEBOOKS OF LOGIC AT THE REPUBLICAN PERIOD SECONDARY EDUCATION

Özet

Çalışmanın amacı, Cumhuriyet dönemi ortaöğretim mantık ders kitaplarında metodoloji başlığı altında biyolojide yer alan canlılar hakkındaki teorilerden pozitivizme geçişi göstererek pozitivizmin etkilerini ortaya koymaktır. Bu amaç ile 1924, 1935 ve 1957 mantık dersi öğretim programları çerçevesinde ele alınan Cumhuriyet dönemi ortaöğretim mantık kitapları incelenmiştir. Bu inceleme ise doküman inceleme yoluyla gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde, nitel bir analiz yöntemi olan içerik analizi kullanılmıştır. Cumhuriyet dönemi ortaöğretim mantık ders kitaplarında yer alan biyoloji teorilerine ilişkin felsefi ve ilmi teoriler olarak kategorilere ayrılan teoriler mekanizim, dinamizim, organizim, 18. yy Cuvier türlerin değişmezliği, 18. yy. Lemarck transformizm, 19. yy. Darwin tabii ayıklama teorisi ile 20. yy. Hgo De Vries mütasyon temaları olarak ele alınmıştır. Bu temalar doğrultusunda kitaplarda ele alınan tanımların nasıl olduğu, ne şekilde benzerlik ya da farklılık gösterdiği ortaya konulmuş ve bu temalar ile pozitivizm aralarında ilişki kurularak bulgular elde edilmiştir. Bulgular sonucunda 1957 programına kadar pozitivizmin mantık ders kitapları üzerinde yoğun şekilde etkisi olduğu görülmüş, bu programdan sonra pozitivizmin etkisinin azaldığı belirlenmiştir

Abstract

The purpose of the study was to show how the transition from the theories about organisms taking place in biology under the heading of methodology in the course books of logic in Republican Period secondary education to positivism occurred and determine the effects of positivism. In this sense, the theories was investigated in the logic books in the Republican Period secondary education that were examined within the framework of teaching programs of the course of logic in the years 1924, 1935 and 1957. The investigation was carried out as documentation. In the analysis of the documentation, content analysis, which is a qualitative analysis method, was used. The theories categorized as philosophical and scientific ones regarding biology theories taking place in the course books of logic in the Republican Period secondary education were taken as mechanism, dynamism, organism, Cuvier’s theory of constancy of species in 18th century, Lamarck’s transformism in 18th century, Darwin’s theory of the natural selection of species in 19th century, and mutation themes of Hugo De Vries in 20th century. In line with these themes, how the definitions in the books were, to what extent they were similar or different were determined and findings were obtained by making a connection between these themes and positivism. As a result of the findings, it was determined that positivism up to the program of 1957 had an intensive effect on the course books of logic and that the effect of positivism decreased after this program