TÜRKİYE’DE İHRACAT VE İTHALATIN BORSA ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Özet

Bu çalışmada küreselleşmenin iki önemli unsurundan birisi olan Borsa İstanbul(BİST) 100 endeksi ile bir diğer önemli unsuru olan Türkiye’nin dış ticaretinitemsilen ihracat ve ithalat arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Bu çalışmada; serilerarasındaki uzun dönem ilişkileri DOLS yöntemiyle analiz edilmiş ve faizoranındaki artışların, BIST100 endeksini azalttığı, ihracattaki artışların BIST100endeksini arttırdığı, ithalattaki artışların BIST100 endeksi üzerindeki etkilerininise farklılık gösterdiği görülmüştür. Kısa dönem analizleri de DOLS yöntemiylegerçekleştirilmiş ve faizlerin, borsa üzerindeki etkilerinin kısa dönemde netolmadığı, ihracatın BIST100’ü kısa dönemde de arttırdığı, ithalatın da kısadönemde BIST100’ü artırma yönünde etki ettiği belirlenmiştir. Seriler arasındakinedensellik ilişkileri Granger (1969) testiyle araştırılmış ve faizden borsayadoğru tek yönlü ve çok güçlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilirken, dışticaretten borsaya doğru herhangi bir nedensellik ilişkisi tespit edilememiştir.

Abstract

In this study, it was investigated the relations between Borsa İstanbul (BIST) 100 index, which is one of the two important elements of globalization in the economy, and foreign trade (importation and exportation) of country which is the other important element. In the study, long-term relationships between the series were analyzed by DOLS method and it was observed that the increases in interest rates decreased BIST100 index, the increases in exports increased BIST100 index and the effects of the increases in imports on BIST100 index varied. Short-term analyzes were performed by DOLS method and it was determined that the effects of interest rates on the stock market were not clear in the short term, that exports increased BIST100 in the short term and imports also affected the BIST100 in the short term. The causality relationships between the series were investigated by the Granger (1969) test, while a one-way and very strong causality relationship was determined from interest to exchange, no causality relation from foreign trade to stock exchange could be determined.