TERKİBİ ARAYAN AYDIN: AHMET HAMDİ TANPINAR

Özet

Toplumu her yönüyle “yeni” ve “Batılı” ilerleme anlayışında değiştirenmodernleşme, Türk toplum ve devlet yapısına 19. yüzyıldan itibaren girmeyebaşlamıştır. Batı dışı toplum ve devlet yapısına sahip ülkeler Batınındinamiklerinden ve gelişim aşamalarından mahrumdur. Bu yüzden modernleşme/ batılılaşma vakıası Türk İslâm kültür ve geleneği içinde birtakım meseleleri deberaberinde getirmiştir. Bu meselelerin aşılmasında toplumun düşüncelerinitemsil eden gazeteci – sanatçı – bilim adamı olan aydınların önemli bir etkisi sözkonusudur. Türk modernleşmesinde de aydınların önemli rolü vardır. Bu çalışma,Cumhuriyet devri aydınlarından Ahmet Hamdi Tanpınar’ın görüş, düşünce vekanaatleriyle nasıl bir aydın kimliği ortaya koyduğunu ele almaktadır. Muhtelifeserlerinde Tanpınar, bizzat kendi aydın kişiliğini yansıtır. Doğu Batı arasındamüşterek bir bağ inşa eden, “terkibin peşinde” bir aydın olarak Tanpınar’ınmuhtelif eserleri, modernleşme, Türk modernleşmesi ve aydın kavramlarınınteorik temelleri ışığında incelenmiştir.

Abstract

Modernization, which changed the society in understanding of “new” and “westerner” advancement in all aspects, has started to enter Turkish society and state structure since 19th century. The countries which are non-western society and state structure are deprived of the dynamics and advancement phases of the West. Therefore, modernization / westernization fact has brougt along some issues within the Turkish İslamic culture and tradition. Intellectuals who are journalist – artist – scientist and represent the thoughts of the society have an important effect in overcoming these issues. Intellectuals also have important role in Turkish modernization. This study examines what kind of intellectual identity Ahmet Hamdi Tanpınar, one of the intellectuals of the Republician era, revealed with his views, thoughts and opinions. Tanpınar reflects his own intellectual personality in various works. Various works of Tanpınar as an intellectual “pursuing the composition”, building a common link between the East and West, were examined in the light of the theoretical foundations of modernization, Turkish modernization and intellectual concepts.