Uyarlama Çalışmaları ve Sinema-Edebiyat İlişkileri Bağlamında Tütün Zamanı

Tütün Zamanı in the Context of Adaptation Studies and Cinema-Literature Relations

Özet

: Bu çalışma Necati Cumalı’nın Tütün Zamanı romanını ve yönetmen Orhon M. Arıburnu tarafından filme aktarılan 1959 tarihli aynı adlı uyarlama filmi, edebiyat-sinema etkileşimi çerçevesinde ele almaktadır. Çalışmanın amacı, Cumalı’nın köy romanları kanonu içinde yer alan romanını ve Arıburnu’nun filmini disiplinlerarası açıdan karşılaştırmalı biçimde değerlendirmektir. Kuramsal arka planı literatürdeki uyarlama çalışmalarından beslenen çalışma, Bakhtin’in analitik bir çözümleme yapmayı olanaklı kılan metinlerarası diyalojik yaklaşımı üzerine temellenmektedir. Bu çerçevede öncelikle köy romanlarının ortaya çıkış koşulları incelenerek köy romanları-köy filmleri etkileşimi tartışılmış, sonrasında ise Tütün Zamanı romanı ve uyarlaması, metinlerarası diyalojik bağlam, tematik referans noktaları ve kaynak metnin uyarlama sürecindeki dönüşümü çerçevesinde karşılaştırmalı biçimde analiz edilmiştir. Bakhtin’in anlatıda uzam-zaman ilişkilerini çözümlemeyi mümkün kılan kronotop kavramı da çalışmada bir diğer analiz aracı olarak kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda, söz konusu uyarlama filmin kaynak metne ilişkin yeni ve yaratıcı bir yorumlama olmaktan çok bir aktarım olarak nitelendirilebileceği, romanın siyasal arka planının ve toplumsal bağlamının uyarlamada büyük ölçüde göz ardı edildiği ve bu nedenle çok boyutluluğunun kesintiye uğratıldığı saptanmıştır

Abstract

This study deals with Necati Cumalı’s novel Tütün Zamanı and its 1959 film adaptation by the director Orhon M. Arıburnu within the framework of literature-cinema interaction. The aim of this study is to examine Cumalı’s novel, which is included in the canon of village novels, and Arıburnu’s film from an interdisciplinary perspective. The theoretical background of this study is based on Bakhtin’s intertextual dialogical approach, which has influenced adaptation studies. I examine the emergence of village novels, then discuss the interaction between village novels and village films, and finally analyze Tütün Zamanı and its adaptation comparatively within its intertextual dialogical context, its thematic reference points, and the transformation of the source text in the adaptation process. I also draw on Bakhtin’s concept of chronotope, which makes possible analysis of the space-time relations in narratives. I find that the adaptation of the novel is better described as a transfer rather than a new and creative interpretation of the source text because the political background and social context of the novel is largely ignored in the adaptation and therefore its multidimensionality is interrupted.