Türkçe Adlaştırıcıların Kiple İzahına Dair

Özet

Bu çalışmada, Türkçenin adlaşmış tümceciklerinde, adlaştırıcı seçimini neyin tayin ettiği konusu ele alınmakta ve alanyazında geniş kabul gören -DIK ile -mA adlaştırıcılarının sırasıyla bildirme ile isteme kiplerini kodladığı yaklaşımının yetersizliği ortaya konmaktadır. Öte yandan, çalışmamızda -DIK’ın eklendiği tümceciği bir önerme olarak kodladığına, mA’nın ise bir olay/durum okumasına yol açtığına işaret eden bir dizi kanıt sunulmaktadır. Bu sonuca, (i) bu iki adlaştırıcının, başında önerme ya da olay/durum ifade eden adların bulunduğu birleşiklerde yer alma dağılımındaki farklılıklar, (ii) isteme kipi gerektiren yüklemlerin seçim davranışları, ve (iii) söz konusu adlaştırıcıların özne konumunda yer alabilme imkânı değerlendirilerek varılmaktadır.

Abstract

This paper addresses the issue of what determines the choice of nominalizer in Turkish nominalized clauses and presents data that discredits the account that the Turkish nominalizers -DIK and -mA mark indicative and subjunctive moods respectively. It then presents several pieces of evidence suggesting that -DIK marks the clause as a proposition, whereas -mA induces an eventive/stative reading. This conclusion is drawn from (i) the contrasting distribution of either nominalizer in the non-head position of compounds headed by proposition- vs event-denoting nominals, (ii) the selectional behavior of predicates that require subjunctive complements, and (iii) the (im)possibility of either form to occur in the subject position.