Shakespeare’de Ne Seyrediyoruz: Oyun mu, Adaletin Tecellisi mi?

Özet

Shakespeare’in eserlerindeki çeşitli kavramlar arasında hukuk ve adaletle ilgili olanlar çoktur. Hatta bazı eserleri bu kavramların uygulanmasıyla ilgili nice farklı yorumlarla gelişir. Bu konuda Batı’da hem hukukçular hem de edebiyat araştırıcıları tarafından yapılmış birçok inceleme bulunmaktadır. Bazı üniversitelerde hukuk dersleri arasına hukuk ve edebiyatın katılması tartışmalı olsa da gerçekleşmiştir. Türkiye’de de bazı özel üniversitelerde bugün bu tür dersler yer almaya başlamıştır. Kendisine özgü bir hukuk sistemi olan İngiltere’nin yetiştirdiği en büyük şair ve oyun yazarı, eserlerinde hukuk konularını da işlemiştir ve bunlar bütün dünyada asırlardan beri zevkle seyredilmekte ve okunmaktadırlar. Biz bu incelememizde Shakespeare’in bütün oyunlarını değil, sadece üç oyununu geniş olarak ele aldık. O bir oyun yazarı ve tiyatro sahibi iş adamıydı. Koruyucuları arasında İngiltere’de kanun koyucu olan hükümdar da vardı. Bu yüzden İngiltere’de çıkarılması tartışılan bazı kanunlarla ilgili olarak yazdığı iki oyun Venedik Taciri ve Kısasa Kısas’ta konu Venedik ve Viyana’da geçmektedir. Kral Lear ise verasetle ilgili olduğu için İngiliz kraliyet ailesini de yakından ilgilendirmektedir ve masallaştırılmıştır. Eserlerinde yer alan hukuk ve özellikle hukukçularla ilgili çok çarpıcı sözlerinden birkaçını da belirtmekle, bir kısmının da yerlerini zikirle yetindik. Eserlerin girift dokunuşunda Shakespeare, her durumla ilgili görüşlerini belirtmiştir ve onlardaki gerçeklik payını bugün bile hayranlık ve şaşkınlıkla anıyoruz.

Abstract

Shakespeare’s works deal with law and justice, among other concepts. In fact, in some of his works, we see a variety of approaches to the implementation of these concepts. In the West, a large number of researchers in law and literature have written on these aspects of his plays. Though rare, there are even courses in law faculties on law and literature. In Turkey, also, there are some such recent developments in some private universities. The greatest poet and playwright that England ever produced, Shakespeare, delved into these subjects in the English legal world, which was quite different and complex, and were has been watched and read with pleasure for centuries. This study does not look into all his plays but concentrates on three of them extensively. Shakespeare was a playwright and also a businessman who owned his own theatre. The Sovereign, who is also the law giver, was among his protectors. As a consequence, his plays highlighting laws that were controversial in his homeland, took place in Venice in the Merchant of Venice, and Vienna in Measure for Measure. King Lear, in which inheritance was discussed, a topic close to the Sovereign’s heart, is presented as a fable. Here, this study looks at a number of striking quotations from his plays, especially on lawyers, and indicates other quotations. Shakespeare pointed to a large spectrum of approaches to these issues by the tangled structure of his plays. We feel both amazement and admiration for the realism with which these issues are depicted.