Sakat, Özürlü ve Engelli Kavramları: Tarifleri ve Farkları

Özet

: Aralarında mana farkı bulunan bazı kelimeler arasında, zamanla, mana birleşmesi meydana gelebilmekte ve bunun neticesi olarak da bahse konu kelimelerden bazıları kullanımdan düşebilmektedir. Bunun yanı sıra, ifade ettikleri manalardan duyulan rahatsızlık sebebiyle kullanılması tercihen terk edilen kelimeler de mevcuttur. Bu durumun bir örneği de sakat, özürlü ve engelli kelimelerinin kullanılmasına dair tercihlerde kendisini göstermektedir. Olumsuz bir manayı ihtiva ettiği gerekçesiyle kullanılmasından imtina edilen sakat kelimesi, yerini özürlü kelimesine bırakmış; ancak bir süre sonra aynı gerekçe ile özürlü kelimesi yerine de engelli kelimesi kullanılmaya başlanmıştır. Bununla birlikte, söz konusu kelimelerin hangisinin tercih edileceği veya hangisinin nerede kullanılacağı hususunda tam bir uzlaşı sağlanamamıştır. Sakat, özürlü ve engelli kelimeleri, güncel Türkçe sözlüklerde de birbirinin karşılığı olarak kullanılmıştır. Bu sebeple, bu çalışmada, bahse konu kelimelerin, mana farklarını da ortaya koyacak şekilde tarif edilmesine gayret edilmiştir. Bunun neticesi olarak; sakat, özürlü ve engelli’nin, aynı kavramı ifade eden farklı kelimeler değil; aynı kavram alanında yer alan farklı manalardaki kelimeler, hatta aynı hususun farklı açılardan değerlendirilmesi ile ortaya çıkan farklı kavramlar olduğu; bu sebeple, bu kavramların birbirinin muadili olmadığı, söz konusu kavramlardan birinin yerine öbürünün tercih edilmesinin doğru olmayacağı ve bahse konu her bir kavramın kendi ifade ettiği manasına muvafık olacak şekilde kullanılabileceği sonuçlarına ulaşılmıştır

Abstract

Over the course of time, the differences in meanings among some words may become absorbed and as a result, some of the words may fall out of use. There are also cases where words get abandoned because their meanings make us uncomfortable. An example of this situation is the words sakat, özürlü and engelli. The word sakat, oftentimes avoided on the grounds that it contains a negative connotation, was replaced by the word özürlü. Yet, the word engelli subsequently was preferred over the word özürlü for the same reason. However, there was never a complete consensus on which of these words should be used and where they should be used. Indeed, current Turkish dictionaries assume that sakat, özürlü and engelli are equivalents for each other. Therefore, in this study, the words in question are defined in a way that reveals the differences in their meanings. This study asserts that sakat, özürlü and engelli are not different words expressing the same concept. In fact, these words are different concepts that emerge when the same issue is evaluated from different perspectives. Therefore, I argue that these concepts are not equivalent to each other, that it would be inadequate to choose one of these concepts instead of the other, and that each concept in question should be used in accordance with its own meaning.