Had Kavramının İslami İlimlerde İfade Ettiği Anlam ve Kur’an’da Hudûdullah Kavramı

The Meaning of the Concept of Had in Islamic Sciences and the Concept of Hududullah in Qur’an

Özet

Had kavramı özellikle fıkıh ilmi başta olmak üzere mantık ve kelam gibi bilim dallarında terim anlamı kazanmış bir kavramdır. Fıkıhta ‘kitap ve sünnetle belirlenmiş uygulanması zorunlu cezalar’ anlamında yaygın olarak kullanılan bu terim; mantık, kelam ve usûl-i fıkıhta ise ‘bir şeyin mahiyetinin tanımlanması’ anlamında kullanılmaktadır. Had kelimesinin çoğulu olan hudûd kelimesinin ise Kur’an’da ‘hudûdullah’ şeklinde Allah lafzı ile birlikte kullanıldığı görülmektedir. Bu makalede had ve hudûd kelimelerinin sözlük anlamından hareketle, çeşitli bilim dallarında kazandığı anlamlar incelenerek sunulmuştur. En yaygın olarak kullanıldığı fıkıh bilim dalında, bilinen terim anlamını kazanma sürecine dair bilgiler paylaşılmış, had kelimesinin sözlük ve terim anlamı arasındaki ilişkiye dair âlimlerin görüşleri aktarılmıştır. Bunun yanında had/hudûd kavramının Kur’an’da ve hadislerdeki kullanıldığı anlamlar genel olarak incelenmiştir. Buna göre Kur’an’daki hudûdullah kavramı ile fıkıhtaki had/hudûd kavramı arasında doğrudan bir anlam birliği görülmezken, hadislerde yer alan had/hudûd kavramlarının ise fıkıhtaki terimleşmiş anlamı içerdiği görülmektedir.

Abstract

The concept of hadd is a concept that has gained a term meaning in branches of science such as logic and kalam, especially in fiqh science. This term, which is widely used in fiqh in the sense of "mandatory punishments determined by Scripture (Quran) and sunnah"; In logic, kalam and usul al-fiqh, it is used in the sense of "defining the attribute of something". It is seen that the word hudud, which is the plural of the word had, is used together with the word of Allah in the form of ‘hudûdullah’ in the Quran. In this article, based on the lexical meaning of the words had and hudud, the meanings gained in various branches of science are examined and presented. In the branch of fiqh, where it is most widely used, information about the process of gaining the meaning of the known term has been shared, and the views of scholars on the relationship between the lexical meaning of word hadd and the meaning of the term are conveyed. In addition, the meanings of the concept of hadd/hudud in the Quran and hadiths have been examined in general. Accordingly, while there is no direct unity of meaning between the concept of hududullah in the Quran and the concept of had/hudud in fiqh, it is seen that the concepts of hadd/hudud in the hadith contain the termed meaning in fiqh.