İngilizce Tekerleme Şarkı Videolarının Türkçe Çe- virilerinin Peter Low’un Pentathlon Prensipleri Çerçevesinde İncelenmesi

The Analysis Of The Turkish Translations Of English Ryhming Song Videos Within The Framework Of Peter Low’s Pentathlon Principles

Özet

Çocuklar için hem oyun olarak kabul edilen hem de dil geliştirme aracı olan tekerlemeler aynı za- manda onların farklı kültürleri tanımalarına yardımcı olmaktadır. Sayışmalarda, parmak ve el oyun- larında, sokak oyunlarında, ninnilerde ve bilmecelerde söylenen tekerlemelerde yer alan ses tek- rarları ve kelime oyunları çocukları eğlendirirken dile ait sesleri ve kelimeleri öğrenmelerini sağla- maktadır. İlk olarak sözlü gelenekle başlayan tekerlemeler gelişen teknolojiyle birlikte animasyon- lar, çizgi filmler ve videolar yoluyla elektronik ortamlarda da aktarılmaya başlanmıştır. Bunların bir kısmını YouTube kanallarında yayınlanan İngilizceden Türkçeye çevrilmiş tekerleme şarkı videoları oluşturmaktadır. Özel alan çevirilerinden biri olan şarkı çevirilerinde en çok karşılaşılan sorunlar anlam eşdeğerliği ile birlikte biçim ve melodiye uyumun da sağlanması gereğinden doğan zorluk- ları kapsamaktadır. Bu zorlukların değerlendirilmesi ve giderilmesi için Peter Low, “pentathlon” adını verdiği beş aşamalı bir yöntem sunmaktadır. Çevirmenin karşılaştığı zorlukların üstesinden gelebilmesi ve başarılı bir çeviri ürün ortaya çıkarabilmesi için söylenebilirlik, anlam, doğallık, ritim ve uyak faktörlerini göz önünde bulundurması gerekmektedir. Bu kapsamda çağımızda çocukların ve gençlerin vazgeçilmez eğlence ve öğrenim aracı olan internet kanallarından biri olan YouTube kanallarında yayınlanan İngilizceden Türkçeye çevrilmiş tekerleme şarkı videolarından beş örnek seçilmiş, Low’un ‘Pentathlon prensipleri’ doğrultusunda incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda örneklerin bazılarında kelimesi kelimesine çevirinin tercih edildiği, me- lodiye uyum ve söylenebilirliğin göz önünde bulundurulmadığı belirlenmiştir. Tekerlemelerin önemli diğer özelliği olan ayrıca söylenebilirliği ve akılda kalıcılığı kolaylaştıran ritim ve uyağın da bazı çeviri örneklerinde dikkate alınmadığı görülmüştür. Çocuklar her bir ulusun kültürel mirasve kültürlerarası iletişiminin vazgeçilmez parçası olan tekerlemelerin en önemli koruyucuları ve aktarıcılarıdır. Bu sebeple tekerlemelerin onlara en doğru ve en iyi şekilde aktarılması gerekmek- tedir. Bu amaçla yapılan çalışmada inceleme örnekleriyle sunulan yöntem ve yaklaşımın çevirmen ve çevirmen adaylarına disiplinlerarası bir bakış sunacağı ve tekerleme şarkıların çevirilerinde kar- şılaşabilecekleri sorunların çözümüne katkı sağlayacağı düşünülmüştür.

Abstract

Nursery rhymes which are both play and language improvement tool for childen help them to learn different cultures. While alliterations and word games in rhymes singed countings, finger and hand plays, outdoor games, lullabies and riddles amusing children they also help them to improve their phonemic awareness and vocabulary. The ryhmes initially started by oral tradition have been recently transferred by animations, cartoons and videos thanks to the developed tech- nology. Some of these are the rhyming song videos that have been broadcast on YouTube chan- nels. The most encountered problems in translations of songs which is one of the special fields, include the difficulties in providing the formal and musical equivalence in addition to semantic equivalance. To evaluate and compansate these difficulties, Peter Low presents a five step model that he called ‘Pentathlon Principles’. According to him a translator should consider the factors of singability, sense, naturalness, rhtym and rhyme to overcome problems and create a good trans- lation product. In this context, in the study five sample nursery rhymes videos from English to Turkish on YouTube channels were choosen as data and analysed through the Low’s pentathlon principles. As result of the findings, observed that in some of the examples literally translation was preferred without considering the musical chorence and singability. And also, observed in some translations the rhythm and rhyme were neglected which facilitate the memorization and singa- bility. Children are the natural preservers and transmitters of the nursery rhymes that are the important part of cultural heritage and intercultural communication of each nation. Thus rhymes should be transferred to the children in the most accurute and best way. In this study for this purpose, the method and approach given with examples are expected to present the translators and translator candidates an interdisciplinary view and contribute to the solution of the problems in translations of rhyming songs.