Öğretmen Tükenmişliğinin Bir Yordayıcısı Olarak Okulun Duygusal İklimi

Özet

Bu araştırmanın amacı, okulun duygusal iklimi ile öğretmenlerin tükenmişlik algıları arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. İlişkisel tarama deseninde tasarlanan araştırmaya, 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı ikinci döneminde Batman il merkezinde görev yapan 362 öğretmen katılmıştır. Araştırmanın örnekleminin saptanmasında iki yöntemden yararlanılmıştır. İlk olarak ölçüt ör nekleme yöntemi kapsamında öğretmenlerin en az bir yıllık mesleki deneyime sahip olması göz önünde bulundurulmuştur. Daha sonrasında ise birinci ölçütü karşılayan öğretmenlere tesadüfi örnekleme yönteminden yararlanılarak ulaşılmıştır. Verilerin toplanmasında “Okulların Duygu sal İklim Ölçeği (ODİÖ)” ve “Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu (MTE-EF)” kullanıl mıştır. Verilerin analizi için aritmetik ortalama, toplam puan, spearman sıra farkları korelasyon katsayısı ve çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre ODİÖ Duygusal Birliktelik boyutu ile Duygusal Tükenme ve Duyarsızlaşma boyutları arasında negatif yönlü; Kişisel Başarı boyutu ile arasında pozitif yönlü, anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. ODİÖ Empati boyutu ile Duygusal Tükenme ve Duyarsızlaşma boyutları arasında negatif yönlü; Kişisel Başarı boyutu ile arasında pozitif yönlü, anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. ODİÖ Duygusal Yor gunluk boyutu ile Duygusal Tükenme ve Duyarsızlaşma boyutları arasında pozitif yönlü; Kişisel Başarı boyutu ile arasında negatif yönlü, anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca MTE-EF Duy gusal Tükenme boyutunun iki anlamlı yordayıcısı tespit edilmiştir. Buna göre Duygusal Birliktelik boyutu Duygusal Tükenme boyutunu negatif yönde; Duygusal Yorgunluk boyutu ise Duygusal Tü kenme boyutunu pozitif yönde yordamaktadır. İkinci olarak MTE-EF Duyarsızlaşma boyutunun tek anlamlı yordayıcısı tespit edilmiştir. Buna göre Duygusal Yorgunluk boyutu Duyarsızlaşma boyutunu pozitif yönde yordamaktadır. Son olarak MTE-EF Kişisel Başarı boyutunun iki anlamlı yordayıcısı tespit edilmiştir. Buna göre Duygusal Birliktelik boyutu Kişisel Başarı boyutunu pozi tif yönde; Duygusal Yorgunluk boyutu ise Kişisel Başarı boyutunu negatif yönde yordamaktadır.

Abstract

This paper investigated the relationship between school’s emotional climate and teachers’ per ceived burnout. The research was carried out in relational scanning design. The sample consis ted of 362 teachers in Batman/Turkey in the second semester of the 2020-2021 academic year. Participants were recruited using two sampling methods. First, criteria sampling was employed to determine the teachers with at least one year of professional experience. Second, random sampling was employed to select participants from the teachers who met the first criteria. Data were collected using the School’s Emotional Climate Scale (SECS) and the Maslach Burnout Inven tory-Educators Survey (MBI-ES). The data were analyzed using the arithmetic mean, total score, spearman’s rank-order correlation coefficient, and multiple linear regression. There was a nega tive correlation between the SECS Emotional Association and the MBI-ES Emotional Exhaustion and the MBI-ES Depersonalization subscales. There was a positive correlation between the SECS Emotional Association and the MBI-ES Personal Achievement subscales. There was a negative correlation between the SECS Empathy the MBI-ES Emotional Exhaustion and Depersonalization subscales. There was a positive correlation between the SECS Empathy and the MBI-ES Personal Achievement subscales. There was a positive correlation between the SECS Emotional Fatigue and the MBI-ES Emotional Exhaustion and Depersonalization subscales. There was a negative correlation between the SECS Emotional Fatigue and the MBI-ES Personal Achievement subsca les. Moreover, two subscales significantly predicted the MBI-ES Emotional Exhaustion subscale. The SECS Emotional Association negatively predicted the MBI-ES Emotional Exhaustion, while the SECS Emotional Fatigue positively predicted the MBI-ES Emotional Exhaustion. Second, one subscale significantly predicted the MBI-ES Depersonalization subscale. The SECS Emotional Fatigue positively predicted the MBI-ES Depersonalization. Lastly, two subscales significantly predicted the MBI-ES Personal Achievement subscale. The SECS Emotional Association positively predicted the MBI-ES Personal Achievement, while the SECS Emotional Fatigue negatively predic ted the MBI-ES Personal Achievement.