Otizm Spektrum Bozukluklarında Endokrin Bozucu Kimyasal Maddelerin Olası Rolleri: Sistematik Derleme

Possible Roles of Endocrine Disrupting Chemicals in Autism Spectrum Disorders: Systematic Review

Özet

Otizm spektrum bozukluğu (OSB), tekrar eden davranışlar ve sınırlı dikkatin yanı sıra sosyal fonksiyon eksiklikleri ve iletişim alanlarında bozulmayla karakterize kompleks nörogelişimsel bir bozukluk olarak tanımlanmaktadır. OSB’nin ortaya çıkmasında, çok sayıda mekanizma rol oynamaktadır. Bunlar arasında en önemlileri; oksidatif stres, mitokondriyal disfonksiyon, serotonerjik sistemde anomaliler, beyaz cevher yapısında anormal değişiklikler, anormal sitokin düzeyleri, immün sistem disregülasyonu, beyin dokusuna karşı oluşan fetalmaternal antikorlar ve mikroglial aktivasyondur. Bu bozukluğa sebep olan başlıca etmenler; genetik faktörler, çevresel etkenler ve prenatal faktörlerdir. Erken dönemde çevresel maruziyetler, genetik yatkınlıklarla birlikte otizmin ortaya çıkmasında etkili olabilir. Bireylerin genetik yatkınlığı ve toplumun geneline göre daha duyarlı olmaları da bu çevresel etkenlerin, otizm ve benzeri nörogelişimsel bozuklukları oluşturma riskini artırabilir. Prenatal maruziyet, otizmin ortaya çıkmasının en önemli olası nedeni olarak kabul edilebilir. Ayrıca farklı çevresel maruziyetler ve kalıtsal özellikler arasındaki etkileşimin, otizm fenotipinde gözlemlenen heterojenliği de açıklayabileceği varsayılmaktadır. Endokrin bozucu kimyasal maddeler (EDC) endokrin sistemin işleyişini değiştirerek, organizmada ve doğacak nesillerde olumsuz sağlık etkilerine neden olan ekzojen madde veya madde karışımları olarak tanımlanır. EDC’lere maruziyet sonucu, otizm ve diğer nörogelişimsel hastalıkların riskinin arttığı düşünülmektedir. Bu derleme kapsamında; OSB, belirtileri, ortaya çıkmasında etkili olan faktörler ve çevresel faktörlerden EDC’lerin (ftalatlar, poliklorlu bifeniller, perflorokimyasallar, organoklorlu pestisitler, bisfenol A, ağır metaller) OSB ile olası ilişkisi hakkında bilgi verilmesi amaçlanmıştır.

Abstract

Autism spectrum disorder (ASD) is defined as a complex neurodevelopmental disorder, characterized by recurrent behaviors and limited attention, as well as social function deficiencies and disruption in communication. Many mechanisms play a role in the emergence of ASD. The most important mechanisms are oxidative stress, mitochondrial dysfunction, serotonergic system abnormalities, abnormal changes in white matter structure, abnormal cytokine levels, immune system dysregulation, fetal maternal antibodies against brain tissue and microglial activation. Main factors causing ASD are genetic factors, environmental factors and prenatal factors. Environmental exposures in early stages of life, together with genetic predisposition, might be effective in the emergence of autism. Individuals' genetic predisposition and higher sensitivity compared to general population may also increase the risk of these environmental factors to cause autism and similar neurodevelopmental disorders. Prenatal exposure can be considered as the most important possible cause of autism. It is also assumed that interaction between different environmental exposures and hereditary characteristics may explain the heterogeneity observed in autistic phenotype. Endocrine disrupting chemicals (EDCs) are defined as exogenous substances or mixtures that change the functioning of endocrine system and cause negative health effects in an organism and the future generations. Risk of autism and other neurodevelopmental diseases is thought to increase as a result of exposure to endocrine disruptors. In this study, we aimed to give information about ASD, symptoms, factors that affect its occurrence and the possible association between EDCs (phthalates, polychlorinated biphenyls, perfluorochemicals, organochlorine pesticides, bisphenol A, heavy metals) and ASD.