Eğitim Örgütlerinde İnformal Liderler: Sosyometrik Bir Çalışma

Özet

Çalışmanın amacı, eğitim örgütlerindeki informal liderleri ve özelliklerini sosyometri tekniğine dayalı olarak ortaya çıkarmaktır. Çalışmada şu sorulara cevap aranmıştır: Okullarda öğretmenler ve yöneticiler tarafından tercih edilen popüler kişiler hangi özelikleri taşımaktadır?; Okullar da öğretmenler ve yöneticiler tarafından tercih edilen popüler kişiler hangi gerekçelerle tercih edilmektedirler? Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden bütüncül tek durum deseniyle de senlenmiştir. Çalışma grubunu İstanbul’da, uygun örnekleme modeli ile belirlenen bir okulda ki 26 öğretmen oluşturmaktadır. Çalışmada veri, Moreno’nun (1963) Sosyometri Tekniği ve yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. Elde edilen veri betimsel analize tabi tutulmuştur. Araştırmayla, okulun sosyometrik ilişki ağında etkili olan informal liderlerin; sakinlik, insan ilişkilerine önem vermek, açıklık, dürüstlük, uyumluluk, sabırlılık gibi kişisel özellikleri ile ça lışkanlık, pratik çözümler üretme, teknik becerilere sahip olma gibi mesleki yetkinlikleri nede niyle bu konumu elde ettiği ve öğretmenlerin örgütsel kararlarında etkili olduğu belirlenmiş tir. Ayrıca yöneticilerin sosyometrik ilişki ağının dışında kaldıkları, kendi içlerinde bir ilişki ağı oluşturdukları ve informal lidere şüphe ile yaklaştıkları bulunmuştur.

Abstract

The study aims to reveal informal leaders and their characteristics in educational organizations. The research questions are: What are the characteristics of popular people preferred by teachers and administrators in schools?; For what reasons are popular people preferred by teachers and administrators in schools? The study adopted the holistic single-case study, one of the qualitati ve study designs. The study group consists of 26 teachers working in a school, determined by the convenience sampling model. The research data was obtained with Moreno's (1963) Sociometry Technique and semi-structured interviews and subjected to descriptive analysis. The results revealed that the informal leaders, who are effective in the sociometric relationship network of the school, achieved this position due to their personal and professional competencies and has a significant influence on teachers' organizational decisions. In addition, the administrators are outside the sociometric network, formed network of relationships between them and considered the informal leader threatening.