Dergiler / Folklor/Edebiyat / 2022 / Cilt: 28 - Sayı: 109
Kıbrıs Türkçesi ve Türkiye Türkçesinde Sürerlik ve Bitmişlik Değeri Taşıyan Eylem Görünüşleri
- Dergi
- Folklor/Edebiyat
- Sayfa
- 137–154
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde üniversite okuyan, Kıbrıs Türkçesi ve Türkiye Türkçesi doğal konuşucularının sözlü dil kullanımlarından elde etmiş olduğum veriyi kullandım. Veride, her iki kümede yer alan konuşucuların sürerlik ve bitmişlik eylem görünüşünü işaretleme biçimlerini inceledim: Çalışmada iki resimden oluşan deney paketlerini kullandım. Her iki küme için de ayni deney paketindeki resimleri kullandım. Katılımcılara sürerlik ve bitmişlik eylem görünüşlerini yansıtan iki resim göstererek resimlerdeki eylemleri sözlü olarak ifade etmelerini istedim. Sürer eylem görünüşünü yansıtan resimler her iki kümeye de bitmişlik eylem görünüşünü yansıtan resimlerden önce gösterdim. Katılımcılara herhangi bir soru sormamakla birlikte, resimlerde ne göreceklerine ilişkin ipucu da vermedim. Katılımıcıları oluşturan kümelerin herbirinde sekizi kadın, sekizi erkek olmak üzere 16 kişi bulunmaktadır. Katılımcıların yaşları 20-21 yaş arasında değişmektedir. Elde ettiğim sonuçlar, Kıbrıs Türkçesi ve Türkiye Türkçesi doğal konuşucularının sürerlik ve bitmişlik eylem görünüşlerini işaretlemek için farklı biçimbirimler kullandıklarını ortaya koymaktadır. Kıbrıs Türkçesi doğal konuşucuları sürer eylem görünüşünü işaretlemek için –Ir biçimbirimini; bitmişilik eylem görünüşünü işaretlemek için ise –DI biçimbirimini kullanmışlardır. Diğer yandan Türkiye Türkçesi doğal konuşucuları sürer eylem görünüşünü işaretlemek için –Iyor biçimbirini; bitmişilik eylem görünüşünü işaretlemek için ise –DI ve -mIş biçimbirimlerini kullanmışlardır. –mAkta biçimbiriminin kullanımı her iki grubta da bulunmamaktadır. –mAkta biçimbiriminin sözlü dil ve resmi olmayan ortamlarda kullanımının bulunmadığı bilinmektedir (Üzüm 2018:61 & Akaslan (2011: 341). Kıbrıs Türkçesi doğal konucularından (20-21 yaş) elde edilen sonuçlara göre kullanımına rastlanmayan –Iyor ve –mIş biçimbirimleri, Kıbrıs Türkçesi için yapılan Akıntuğ’un (2016) çalışmasında okul öncesi kurumlara devam eden çocukların sözlü dil kullanımlarında –Iyor %5.3, –mIş %0.5 olarak ortaya çıkmaktadır.
Abstract
In this study, intraterminal and non-intraterminal aspect representations in the oral language of native Cypriot Turkish and native Turkish speakers were investigated. In this study, the data obtained from the oral language usage of natural speakers of Cyprus Turkish and Turkey Turkish who study at university in the Turkish Republic of Northern Cyprus were used. Two experiments were conducted to determine how intraterminal and non-intraterminal aspect had been marked in the spoken language use of Turkish Cypriot and Turkish university students. In the data, the ways in which speakers in both clusters mark the intraterminal and non-intraterminal action aspect were examined. Two pictures were used to investigate intraterminal and non-intraterminal aspect representations in language usage of native Cypriot Turkish speaking young adults and native Turkey Turkish speaking young adults. Participants were asked to verbally express the actions in the pictures by showing two pictures reflecting intraterminal and non-intraterminal action appearances. The result obtained from this study suggests that intraterminal and non-intraterminal aspect oral expressions in native Cypriot Turkish and native Turkish speakers from Turkey differ from each other by using different morphemes. Cypriot Turkish speakers used –Ir (INTRANF) for intraterminality and –DI (FACT) for non-intraterminal aspect. Turkish speakers from Turkey used –Iyor (INTRALF) for intraterminality and –mIş (EVID) alongside, –DI (FACT) for non-intraterminal aspect.