Yüksek Performanslı İş Sistemlerinin Firma Performansına Etkisi: BİST Üyeliğinin Düzenleyici Rolü

Özet

Yönetim alanının 1980’li yıllardan itibaren değerini gittikçe arttıran İK yönetiminin en önemli ayağı son yirmi yılda Yüksek Performanslı İş Sistemleri (YPİS) olmuştur. Dinamik olarak sürekli değişen makro çevre koşulları ve globalleşme sonucunda rekabetin artması, kar ve pazar paylarınınsa azalması sonucunu doğurmuş, işletmelerin yüksek performans arayışlarına itmiş, bu arayışta YPİS önemli bir alternatif oluşturmuştur. Bu çalışmanın amacı, YPİS uygulamalarının çalışanların yetenek, motivasyon ve katılım arttırıcı uygulamalar (AMO çerçevesi) sağlayarak firma performansı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada, Türkiye’deki işletmelerde YPİS uygulamalarının AMO çerçevesinde firma performansına etkisinin ilk defa araştırılması yapılacak ve halka açık firmaların bu ilişkide etkisinin keşfedilmesi akademik yazına önemli bir katkı sağlayacaktır. Türkiye ekonomisinin en önemli ve büyük firmalarının meydana getirdiği, Borsa İstanbul ve İSO 1000 firmalarından, 268 insan kaynakları yöneticisinden elde edilen verilere dayanarak kesitsel alan araştırması ile gerçekleştirilmiş olması, bu çalışmanın hem içerik hem de kapsam olarak önemini pekiştirmektedir. Araştırma sonucunda, YPİSnin firma performansı etkisi teyit edilmiştir. Daha önemlisi, AMO çerçevesinde incelenen YPİS ve firma performans ilişkisinde, yetenek ve katılım arttırıcı YPİS uygulamaların olumlu ilişki tespit edilirken, motivasyon arttırıcı YPİS uygulamalarda ise ancak BİST etkisi ile olumlu ilişki sağlanabilmiştir. Halka açık firmaların, halka açık olmayan firmalar arasında, motivasyon arttırıcı YPİS uygulamalarının firma performansı etkisinde farklılık olduğu tespit edilmiştir.