Hazar Denizi Bölgesi petrol ve doğal gaz potansiyeli ve Türkiye

Özet

Derleme niteliğinde olan bu makalede Hazar Bölgesi, özellikle Güney Hazar Denizi petrol ve doğal gaz potansiyeli, rezervleri, arama-geliştirme-üretim faaliyetleri, pazarlama ve nakliye olasılıkları ve planlanan yatırım miktarları ile ilgili veriler aktarılmış, özellikle ülkemiz için de önemli olan Hazar Denizi Azerbaycan sektöründeki faaliyetler irdelenmiştir.Hazar Denizi tahmin edilen hidrokarbon potansiyeli ve rezervleri dünyanın önemli bölgelerindekiler ile karşılaştırabilir büyüklüktedir. Örneğin, Hazar Bölgesi'nin ispatlanmamış (muhtemel) hidrokarbon rezervleri Orta Doğu ve Rusya (kara alanları) hidrokarbon rezervlerinin ardından 3. sırada gelmektedir. Bölgenin ispatlanmış rezervleri ise Amerika Birleşik Devletleri rezervleri ile aynı büyüklüktedir. Ayrıca, belirtilen potansiyel ve rezervler, Hazar Denizi Bölgesi'nin Rusya ve Kazakistan sektöründe yapılan Severne ve D. Kaşagan (OKIOC) gibi yeni yapılan keşiflerle daha da artma eğilimindedir.Güney Hazar Bölgesi Azerbaycan sektöründe de hidrokarbon arama-geliştirme-üretim faaliyetleri hızla artmaktadır. Bölgede 1994 yılından günümüze dek, 26 adet uluslararası petrol şirketinin katılımı ile deniz alanlarında 15 adet arama-geliştirme-üretim paylaşım anlaşması imzalanmış ve yürürlüğe girmiştir. Bu miktara ilave olarak, yine aynı dönemde, kara alanlarında 12 şirketin katılımı ile 9 adet anlaşma imzalanmış ve yürürlüğe girmiştir. Söz konusu faaliyetler için planlanan toplam yatırım miktarı, 52 milyar ABD Doları deniz alanlarında olmak üzere 57 milyar ABD Dolarına ulaşmaktadır.Telaffuz edilen faaliyetler ve planlanan yatırım miktarları, pazar bulma arayışlarını, ihracat güzergahlarının tayinini ve ilgili alt yapı gereksinimlerini gündeme getirmektedir. Türkiye, Milli Petrol Şirketi olan Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) vasıtası ile belirtilen konjonktür içindedir. TPAO, Güney Hazar Denizi Azerbaycan sektöründe gerek faaliyetleri, gerekse sahip olabileceği hidrokarbon rezerv miktarı ve planladığı yatırımlar açısından bölgede önde gelen şirketler arasında yerini almıştır. Bunun ana nedenleri içerisinde, TPAO'nun bölgede hissedar olarak yer aldığı 4 projenin, %6.75 hisse ile Güneşli-Çıralı-Azeri, %9.0 hisse ile Şah Deniz, %5 ile Kurdaşı ve %10 hisse ile Alov arama-geliştirme-üretim projelerinin başarı durumunda, gerek tahmin edilen rezervler, gerekse planlanan yatırım miktarları açısından en büyük projeler olması sayılabilir. Söz konusu projelerde, 30 yıla yaklaşan proje süresince paylaşım öncesi TPAO hissesine düşebilecek 1.1 milyar varil petrol eşdeğeri kümülatif brüt rezerv miktarı ve 2.2 milyar ABD Dolarlık planlanan kümülatif yatırım miktarı açılarından bölgede yatırım yapan 26 adet uluslararası petrol şirketi içinde 5. sıradadır. TPAO, diğer yandan, bahis konusu projelerden elde edilen ve edilebilecek hidrokarbonu taşıma ve pazarlama konularındaki projelere de yatırım yaparak, sektöre bütünsel bir bakış açısıyla yaklaşmaktadır.

Abstract

In this article of compilation character, data about the oil and gas potential, reserves, explo- ration-development-production activities, marketing and transportation possibilities and planned investments for the Caspian Sea Region and specifically South Caspian Region are presented where especially Azerbaijan sector is more emphasized as this region is important for Turkey.Estimated hydrocarbon potential and reserves of the Caspian Sea Region are considerably large so that they are comparable with reserves of world's giants. For instance, possible hydrocarbon reserves of Caspian Sea Region are in the third place after Middle Eastern and Russian (onshore only) reserves. The proven reserves of the region, on the other hand, are as big as US reserves. Moreover, the above mentioned potential and reserves are in an increasing trend with recent discoveries like Severne and East Kashagan (OKIOC) in Russian and Kazakh sectors of Caspian Sea Region.Hydrocarbon exploration-development-production activities in the Azerbaijan sector of South Caspian Sea Region are also recently accelarated. Since 1994, 15 offshore exploration-development-production sharing agreements have been signed and ratified by participation of 26 international petroleum companies. In addition to this, during the same time interval, 9 onshore agreements have been signed and ratified by participation of 12 companies. The planned investment amount for these activities reaches to 57 billion US Dollars. 52 of which is planned for offshore projects. The above stated activities and investment plans bring up market survey, export route determination and related infrastructure necessity issues. Turkey took place in this conjuncture through her national oil company, Turkish Petroleum Corporation (TPAO). TPAO took its place in the front line companies of the region as far as its potential accruable reserves and planned investments are considered. In support of this fact, it could be stated that the four offshore projects in which TPAO has share,: 6.75% in Azeri-Chirag-Gunesli, 9% in Shah Deniz, 5% in Kurdashi and 10% in Alov, are the most important projects of the region in terms of their probable reserves and planned investments. TPAO stands in the fifth place among the 26 international petroleum companies in the region in terms of 1.1 billion barrels of oil equivalent probable cumulative gross reserve before profit sharing and 2.2 billion US Dollars of planned cumulative investment throughtout 30 years of average project lives for the above stated projects. Furthermore, TPAO considers the oil and gas sector of the region in an integrated approach and took place in the midstream projects related to the oil and gas being produced and that are going to be produced in the region.