Black Sea rift sequences

Özet

Türkiye'de batı Karadeniz bölgesindeki Geç Jura-Erken Kretase sedimanlarının stratigrafik ilişkileri ve fasiyes karakterleri, Batı Karadeniz Baseni'ndeki rifleşmenin başlangıcı ve gelişmesi konusunda önemli ipuçları taşımaktadır. Kafkaslardan Bulgaristana kadar uzanan Orta Jura çanağının kapanmasını takiben, bölgede geniş bir karbonat platformu gelişmiştir. Bu karbonat platformu yaklaşık Berriasiyen zamanında veya hemen ertesinde parçalanmıştır. Bu parçalanma Cide-Kurucaşile ve Ulus - basenindeki Kretase sedimanları içerisinde gözlenen ve parçalanan platformdan türeyen malzeme tarafından belgelenmektedir. Platformun parçalanması bölgede bir horst ve graben sistemi oluşturmuştur.Bu sistem daha sonra Geç Kretase, döneminde gelişen ada yayı sisteminden türeyen malzemenin çökelimini ve dağılımını kontrol etmiştir.Parçalanan topografya üzerinde yeni transgresyon graben alanlarında (Ulus baseni gibi) parçalanmanın kısa süre sonrasında başlamış ancak topografik olarak yüksek alanlara ancak Barramiyen döneminde ulaşabilmiştir.Barremiyen dönemi bölgede en iyi rezervuarların, Senomaniyen dönemi ise en iyi denizel ana kayanın çökelme dönemi olmuştur. Volkaniklerin ve radyolaryalı çamurtaşlarının Boyabat alanında (Boyabat 3,4 ve Ek,inveren-1kuyuları) Titoniyen-Berriasiyen döneminde gelişmeleri (Azdavay kuzeyinde olduğu gibi) güney alanlarda Neotetis okyanusunun okyanusal plakasının Avrasya plakası altına dalmasının erken döneminde geliştiğini gösterebilir. .Bunun ispatlanabilmesi için ilave jeokimya verilerine ihtiyaç vardır.Buna karşılık Zonquldak alanında, Volkanik kırıntılar ilk defa Koniasiyen sedimanları ile birlikte ve bu gelişim ada yayı volkanizmasının bu alanda doğu alanlardan(Orta Karadeniz Bölgesinden) daha geç başladığını göstermektedir. Volkanik kırıntılı birimlerin yaşları, arasındaki farklılıklar ile ada yayı volkaniklerinin geometrileri ve gidişleri oblik bir dalma batmanın Erken Jura zamanında başlamış olabileceğini ima edebilir. Ada yayı volkanizması ve volkanik kırıntılarının kalınlığı ve dağılımı daha önce riftleşmenin erken döneminde oluşturulan topografya tarafından kontrol edilmiştir. Volkanik kırıntılar arasında bazı seviyelerde gözlemlenen organik maddece zengin düzeyler yeni potansiyel ana kaya seviyeleri sunabilir.(Filyos 1 kuyusu gibi).Bahsedilen sedimanlar Geç Kampaniyen döneminde gelişen uyumsuzluk ile örtülmekte ve tektonik ve sedimanter karakterlerde önemli değişimlere işaret etmektedir. Bunlar ayrıca riftleşme döneminin sona erdiğini ve çökmenin devam ettiğini göstermektedir. Bu dönemde bir başka volkanizma gelişmiştir. Bu volkanizma, bu dönemde gelişen basenleri (Çaycuma Baseni gibi) sınırlayan derin faylar boyunca çıkan volkanikleri temsil edebilir.

Abstract

Stratigraphic relations and facies characteristics of the Late Jurassic and Early Cretaceous sediments of the western Black Sea of Turkey bears critical information for the initiation and development of the rifting of the western Black Sea basin. An extensive carbonate platform has been developed after the closure of Middle Jurassic trough extending from Caucasus to Bulgaria. This carbonate platform was disintegrated about Berriasian time as indicated by erosional material derived from the platform found in the Cretaceous basinal sediments within Ulus Basin and around Cide-Kurucaşile areas. Disintegration of the platform has created a horst-graben system which later controlled the Early Cretaceous sedimentation and deposits of the Late Cretaceous island-arc system. New transgression on the newly disintegrated topography began shortly after the break up in the Ulus basin, but reached topographically higher areas in Barremian time: Barremian was the time of the development of the best reser-voir rocks and Cenomanian was the time of the development of marine source rocks in the region. Development of volcanics and radiolarian mudstones during Tithonian-Berriasian time may suggest early phase of subduction of Neotethyan oceanic plate under Eurasian plate and development of island arc volcanism in the Boyabat area (Boyabat-3, 4 and Ekinveren 1 wells), although additional geochemical data is needed to confirm this.. In the Zonguldak area however, volcanoclastics first appear within Coniacian sediments indicating, that island arc volcanism started later than that of in the middle Black Sea region. This differences in the age of the volcaniclastics, geometry, and trend of island arc volcanizm may imply that an oblique subduction may have formed as early as Late Jurassic. Thickness and distribution of island arc material is controlled by the topography previously created by early phase of rifting. Within volcaniclastic sediments there are some organic rich intervals which may be a new potential source rock (Filyos-1 well). These sediments are all covered by Late Campanian unconformity marking a change in tectonic and sedimentary style. They also indicate the end of the rifting stage and continuation of subsi-dence. Another volcanic event occurred during this new phase which probably marks a deep seated fault system along newly created basins (like Çaycuma Basin).