NAHÇIVAN’IN SON TUNÇ ÇAĞI KIL KAPLARI ÜZERİNDEKİ GEOMETRİK DESENLERİN YAYILIM ALANI VE ANLAMI HAKKINDA

ON THE MEANING AND SPREAD AREA OF GEOMETRIC FIGURES OF LATE BRONZE AGE NAKHCHIVAN POTTERY

Özet

Azerbaycan arkeolojisinde özel bir yer tutan güncel konulardan birini Nahçivanʹın Son Tunç Çağı yerleşimlerinde (II Kültepe, Şahtaxtı, Qızılburun vb. ) bulunan seramiklerin bezeme özellikleri oluşturmaktadır. Bu çalışmada özellikle Son Tunç Çağı’na ait bu kaplar üzerindeki desenlerin anlamı ve yayılma alanı araştırılmıştır. Bu değerlendirmelerin sonucuna göre, bu çağa ait seramiklerin bezemelerinde basit ve karmaşık kompozisiyonlu geometrik, zoomorf, bitki, antropomorfik v. b desenler kullanılmıştır. Bu bezemeler Azerbaycanʹın yanı sıra dünyanın çeşitli yerleşim alanlarında yaygın görülmektedir. Nahçivan Son Tunç Çağı seramikleri üzerindeki desenlerin süsleme özelliği konusunda yapılan araştırmalar sırasında insanların dini‐ideolojik‐görüşleri, hayatıyla bağlılık oluşturduğu, simge, damga gibi kullanıldığı görülmektedir. Süslemede kulanılan desenlere daha çok Proto‐Türk kültürünün yaygın olduğu yerlerde rastlanmaktadır.

Abstract

One of the current subjects of Azerbaijan archeology is the features of pottery decorations found at Late Bronze Age Nakhchivan settlements (Kültepe II, Şahtahtı, Qizilburun etc. ). The pattern of the ornaments (patterns) on ceramic products and their dispersion found in Nakhchivan’s Early Bronze Age has been researched. As a result of scientific evaluations it was seen that some decorations such as zoomorphic, vegetable, anthropomorphic patterns, simple and complex geometric decorations were used on these pottery. The studies on Nakhcivans’s Late Bronze Age pottery ornaments revealed that the decorations are related with religious‐ideological views of the inhabitants and their lives, and were used as their symbol and seal. The figures of the ornaments are seen mostly in the areas where the Proto‐Turkish culture is common.