DEMOKRAT PARTİNİN İKTİDARA GELİŞİNDEN STALİN’İN ÖLÜMÜNE KADAR TÜRK‐SOVYET İLİŞKİLERİ (1950‐1953)

TURKISH‐SOVIET RELATIONS FROM THE DEMOCRATIC PARTY COMING TO POWER UNTIL THE DEATH OF STALIN (1950‐1953)

Özet

Milli Mücadele yıllarından itibaren oldukça iyi dost ve komşu iki ülke olan Türkiye ve Sovyetler Birliği arasındaki ilişkiler, İkinci Dünya Savaşı ile bozulmaya başlamıştır. İkinci Dünya Savaşında farklı tutumlar sergileyen ve savaş sonrasında da ayrı yönlerde ilerlemeyi seçen iki ülke arasında geçmişteki iyi ilişkiler yerini çekişme ve gerginliğe bırakmıştır. Dönemin Türkiye’ye göre daha güçlü ülkesi konumunda olan Sovyetler Birliği, Türkiye’ye çeşitli yollarla baskı yapmaya çalışmış ve isteklerini kabul ettirmeyi arzulamıştır. Tüm Sovyet baskılarına rağmen, Türkiye kararlılığından ve ilerlediği yoldan geri dönmemiştir. Bu arada, Türkiye de 1950 seçimlerinden sonra, uzun süreli Cumhuriyet Halk Partisi iktidarı yerini Demokrat Parti hükümetine bırakmıştır. Demokrat Partinin iktidara gelmesi ile bir süredir gergin şekilde devam eden Türk‐Sovyet ilişkilerinde önemli bir değişiklik olmamış, Türkiye dış politikadaki kararlılığından vazgeçmemiştir. 1953 yılında Stalin’in vefatı ve değişen Sovyet dış politikaları neticesinde iki ülke ilişkilerinde yeni bir sayfa açılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada Demokrat Partinin iktidara geldiği 1950 yılından, Stalin’in vefat ettiği 1953 yılına kadarki Türk‐Sovyet siyasi ilişkileri kronolojik olarak mercek altına alınmaya çalışılacaktır.

Abstract

The relations between Turkey and the Soviet Union, who were two allies and good neighbors since the years of the National Struggle, have started to deteriorate with the advent of Second World War. Initially the two countries have chosen different paths during and after the Second World War, had their historical positive bilateral relations replaced by contention and tension. The Soviet Union, which was relatively a more powerful country of that period, had tried to pressure its interests and policies onto Turkey in various ways. Despite all the Soviet repression, Turkey has not reversed from its determination and its national approach. Meanwhile, after the 1950 elections in Turkey, the long‐standing Republican People’s Party’s power has collapsed in favor of Democratic Party government. During the legislative power of Democratic Party, tense Turkish‐Soviet relations has not significantly changed, moreover Turkey has not abandoned its determination of her foreign policy. In 1953, after the death of Stalin and with ever changing Soviet policies a new page had been opened for the bilateral relations. In this research, Turkish‐Soviet political relations will be examined in chronological order from 1950, when the Democratic Party came into power, to 1953, until Stalin passed away.